Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

तत्रोपवासं यः कुर्यान्नरो भक्तिसमन्वितः । एकेनैवोपवासेन उपवासायुतं फलम् । चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा सोपवासो जितेंद्रियः

tatropavāsaṃ yaḥ kuryānnaro bhaktisamanvitaḥ | ekenaivopavāsena upavāsāyutaṃ phalam | cakratīrthe naraḥ snātvā sopavāso jiteṃdriyaḥ

Là, l’homme qui observe le jeûne (upavāsa) avec dévotion—par un seul jeûne obtient le fruit de dix mille jeûnes. Après s’être baigné à Cakratīrtha, jeûnant et maître de ses sens, il acquiert ce mérite sublime.

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय
उपवासम्a fast
उपवासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउपवास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd); एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
कुर्यात्should do/undertake
कुर्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष (3rd); एकवचन
नरःa man/person
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
भक्तिdevotion
भक्ति:
Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-तत्पुरुषसमासाङ्ग (समासपूर्वपद)
समन्वितःendowed with devotion
समन्वितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमन्वित (कृदन्त; सम्-अनु-√इ (धातु) + क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुल्लिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; भक्ति-समन्वितः (तृतीया-तत्पुरुषः: 'endowed with devotion')
एकेनby one
एकेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd); एकवचन; संख्याविशेषण
एवonly
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis 'only/indeed')
उपवासेनby a fast
उपवासेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउपवास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd); एकवचन
उपवासfasting
उपवास:
Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootउपवास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; (समासपूर्वपद)
अयुतम्ten-thousandfold
अयुतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; उपवास-अयुतम् (षष्ठी-तत्पुरुषः: 'ten-thousand (times) of fasting')
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma (Result/कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन
चक्रwheel/discus
चक्र:
Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
तीर्थेat Cakra-tirtha
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन; चक्र-तीर्थे (षष्ठी-तत्पुरुषः/कर्मधारयप्रायः: 'at Cakra-tirtha')
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्नात्वा (कृदन्त; √स्ना (धातु) + क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having bathed)
he
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
उपवासः(being) fasting
उपवासः:
Karta (Predicate/कर्ता)
TypeNoun
Rootउपवास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
जितconquered
जित:
Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootजित (कृदन्त; √जि (धातु) + क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP); (समासपूर्वपद)
इन्द्रियःself-controlled (with conquered senses)
इन्द्रियः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; (समासान्ते पुल्लिङ्ग-प्रातिपदिकरूपेण) प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; जित-इन्द्रियः (बहुव्रीहिः-प्रायः: 'one whose senses are conquered')

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Cakratīrtha

Type: kund

Listener: Devī

Scene: At a sacred waterbody called Cakratīrtha, a devotee emerges from the water with folded hands, wet hair tied, wearing simple cloth; nearby a subtle emblem of the Sudarśana-cakra on a shrine; the devotee maintains a fasting austerity, calm and self-contained.

C
Cakratīrtha
P
Prabhāsa-kṣetra
U
Upavāsa (fasting)
S
Snāna (ritual bath)

FAQs

Devotional discipline—fasting with self-control—becomes immensely potent when joined to tīrtha-bathing.

Cakratīrtha within Prabhāsa-kṣetra.

Perform snāna at Cakratīrtha and observe upavāsa with devotion and sense-restraint.