Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 102

अन्तर्धानं गतैर्नित्यं प्रभासं तु निषेव्यते । सप्तलोकेषु ये सन्ति सिद्धाः पातालवासिनः । प्रदक्षिणं ते कुर्वंति सोमेशं कालभैरवम्

antardhānaṃ gatairnityaṃ prabhāsaṃ tu niṣevyate | saptalokeṣu ye santi siddhāḥ pātālavāsinaḥ | pradakṣiṇaṃ te kurvaṃti someśaṃ kālabhairavam

Prabhāsa est sans cesse honoré par ceux qui se meuvent dans l’invisibilité. Les Siddha qui demeurent dans les régions souterraines à travers les sept mondes accomplissent la pradakṣiṇā, la circumambulation sacrée, autour de Someśa, le puissant Kālabhairava.

अन्तर्धानम्into invisibility/hidden state
अन्तर्धानम्:
Adhikarana (Circumstance/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर्धान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular; क्रियाविशेषणवत् (अन्तर्धानं गत्वा इत्यर्थे) — adverbial accusative
गतैःby those who have gone
गतैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त) → गत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Instrumental, Plural; कर्तृवाचक-विशेषण (सिद्धैः) — ‘by those who have gone’
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषण — Indeclinable adverb ‘always’
प्रभासम्Prabhāsa (the sacred place)
प्रभासम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रभास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Accusative, Singular
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोधार्थक-निपात — particle ‘indeed/but’
निषेव्यतेis resorted to/served
निषेव्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + सेव् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (आत्मनेपद) — Present, 3rd person singular; Passive ‘is resorted to/served’
सप्तलोकेषुin the seven worlds
सप्तलोकेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसप्त + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन — Masculine, Locative (7th), Plural
येwho
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative (1st), Plural; सम्बन्धक-यः-तद् — relative pronoun
सन्तिare
सन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन — Present, 3rd person plural
सिद्धाःSiddhas
सिद्धाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural
पातालवासिनःdwelling in Pātāla
पातालवासिनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपाताल + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural; सिद्धाः इति विशेषण — adjective of ‘Siddhas’
प्रदक्षिणम्circumambulation
प्रदक्षिणम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्र + दक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular; कर्मरूपेण — object ‘circumambulation’
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural; अन्वादेश — ‘they’
कुर्वन्तिdo/perform
कुर्वन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन — Present, 3rd person plural
सोमेशम्Someśa
सोमेशम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसोम + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Accusative, Singular
कालभैरवम्Kālabhairava
कालभैरवम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाल + भैरव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Accusative, Singular; सोमेशस्य विशेषण/अप्पोजिशन — appositional epithet

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (contextual attribution within Māhātmya narration)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra; Someśa with Kālabhairava

Type: kshetra

Scene: Prabhāsa-kṣetre adṛśya-siddhāḥ (antardhāna-gatāḥ) sañcaranti; pātāla-vāsinaḥ siddhāḥ saptalokānāṃ madhye’pi; te Someśaṃ Kālabhairavaṃ ca pradakṣiṇaṃ kurvanti—mandira-paridhiṃ divya-prabhāyāṃ paribhramanti; bhairavasya ugra-tejas, kintu rakṣaka-bhāvaḥ.

P
Prabhāsa
S
Siddhas
P
Pātāla
S
Someśa/Someśvara
K
Kālabhairava
S
Sapta-lokas

FAQs

The sanctity of Prabhāsa is cosmic—beings across realms honor Someshvara, showing the power of devotion and circumambulation.

Prabhāsa-kṣetra and the shrine of Someśvara/Kālabhairava.

Pradakṣiṇā (circumambulation) of Someshvara/Kālabhairava is explicitly described.