Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि मण्डूकेश्वरमित्यपि । मांडूक्यायननाम्ना वै लिंगं तत्र प्रतिष्ठितम्

Transliteration

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi maṇḍūkeśvaramityapi | māṃḍūkyāyananāmnā vai liṃgaṃ tatra pratiṣṭhitam

Translation

Īśvara dit : Ensuite, ô grande Déesse, il faut aussi se rendre au sanctuaire nommé Maṇḍūkeśvara. Là, un liṅga a véritablement été consacré sous le nom de Māṇḍūkyāyana.

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपदम्

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/क्रमवाचक क्रियाविशेषणम्

• गच्छेत्: one should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपदम्

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति; एकवचन

• मण्डूकेश्वरम्: to Maṇḍūkeśvara
• मण्डूकेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मण्डूक-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुषः (मण्डूकस्य ईश्वरः)

• इति: thus (called)
• इति: Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामनिर्देशे

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (also)

• माण्डूक्यायननाम्ना: by the name ‘Māṇḍūkyāyana’
• माण्डूक्यायननाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: माण्डूक्यायन-नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग ‘नामन्’; तृतीया विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुषः (माण्डूक्यायनस्य नाम्ना)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-निपात (indeed)

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति; एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• प्रतिष्ठितम्: is established
• प्रतिष्ठितम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु √स्था)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति; एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘established/installed’ (प्रति+√स्था)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṇḍūkeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Īśvara instructs Mahādevī; a pilgrim path leads to a small shrine labeled Maṇḍūkeśvara; priests prepare for consecration remembrance of Māṇḍūkyāyana.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Mahādevī (Pārvatī)
• Maṇḍūkeśvara
• Māṇḍūkyāyana
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places are authenticated through consecration lineages; visiting them with faith is part of the Purāṇic path of tīrtha-yātrā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Maṇḍūkeśvara in Prabhāsa Kṣetra, with a liṅga known as Māṇḍūkyāyana.

What ritualistic prescription is mentioned?

The instruction is to go/visit (gacchet) the shrine; the verse foregrounds the liṅga’s pratiṣṭhā (consecration).