Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 44
Devanagari script
अंतर्द्धानं परित्यज्य प्राणिनामनुकम्पया । तस्यास्तटेषु रम्येषु संति तीर्थानि कोटिशः
Transliteration
aṃtarddhānaṃ parityajya prāṇināmanukampayā | tasyāstaṭeṣu ramyeṣu saṃti tīrthāni koṭiśaḥ
Translation
Par compassion pour les êtres vivants, elle renonça à son état caché ; sur ses rives ravissantes se trouvent des tīrtha par dizaines de millions.
Word by Word
अन्तर्द्धानम्disappearance/vanishing
अन्तर्द्धानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्तर्द्धान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
परित्यज्यhaving abandoned
परित्यज्य:
Purvakala-kriya (Absolutive)
TypeIndeclinable
Rootपरि-त्यज् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त/अव्यय)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (क्त्वान्त-समकक्ष), पूर्वकालिक क्रिया—‘having abandoned’
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
अनुकम्पयाout of compassion
अनुकम्पया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअनुकम्पा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
तटेषुon the banks
तटेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन
रम्येषुbeautiful
रम्येषु:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (तटेषु)
सन्तिare/exist
सन्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, बहुवचन
तीर्थानिsacred fords/pilgrimage spots
तीर्थानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
कोटिशःin crores; countless
कोटिशः:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकोटि (प्रातिपदिक) + शस् (अव्ययीभावार्थ)
Formअव्यय; शस्-प्रत्ययान्त (distribution/multiplicity adverb)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)
Characters & Entities
S
SarasvatīT
TīrthasFAQs
Divine compassion expresses itself as accessibility—holy waters and tīrthas become available for the uplift of all beings.
The lovely banks of Sarasvatī in Prabhāsakṣetra, described as hosting innumerable tīrthas.
No specific act is named, but the mention of tīrthas implies practices like snāna, tarpaṇa, and worship at the river-banks.