Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 44

Devanagari script

अत्रागत्य नरो यस्तु ममाश्रमपदे शुभे । हाटकेश्वरसांनिध्ये प्रभासक्षेत्र उत्तमे

Transliteration

atrāgatya naro yastu mamāśramapade śubhe | hāṭakeśvarasāṃnidhye prabhāsakṣetra uttame

Translation

Quiconque vient ici — sur le sol béni de mon āśrama, en la présence même de Hāṭakeśvara, dans le très excellent kṣetra sacré de Prabhāsa —

Word by Word

• अत्र: here
• अत्र: Desha-adhikarana (Locative sense/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb of place)

• आगत्य: having come
• आगत्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण/विरोधसूचक (particle: but/indeed)

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• आश्रम-पदे: at the place of (my) hermitage
• आश्रम-पदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (आश्रमस्य पदे = आश्रम-स्थान)

• शुभे: auspicious
• शुभे: Adhikarana-visheshana (Locative qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; 'आश्रमपदे' इत्यस्य विशेषणम्

• हाटकेश्वर-सांनिध्ये: in the vicinity of Hāṭakeśvara
• हाटकेश्वर-सांनिध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हाटकेश्वर (प्रातिपदिक) = हाटक + ईश्वर + सांनिध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (हाटकेश्वरस्य सांनिध्ये)

• प्रभास-क्षेत्रे: in the Prabhāsa sacred field
• प्रभास-क्षेत्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रभासस्य क्षेत्रे)

• उत्तमे: excellent/supreme
• उत्तमे: Adhikarana-visheshana (Locative qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; 'प्रभासक्षेत्रे' इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-sānnidhya at Agastya-āśrama, Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Interlocutors/pilgrims (general ‘naraḥ’)

Visual Art Cues

Scene: A serene hermitage clearing with Agastya’s āśrama markers (hut, sacred fire, deer-skin seat) and a nearby Śiva-liṅga shrine labeled Hāṭakeśvara; pilgrims arrive with offerings.

Characters & Entities

• Agastya
• Hāṭakeśvara
• Prabhāsa Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Approaching a holy site with a saintly association (Agastya’s āśrama) and Śiva’s presence is itself a gateway to merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, specifically the vicinity of Hāṭakeśvara and Agastya’s āśrama.

What ritualistic prescription is mentioned?

The prescription begins with pilgrimage/arrival (āgamanam) to the āśrama and Hāṭakeśvara’s sannidhi.