Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 51

वृद्धौ हर्षमवाप्नोति क्षये भवति दुःखितः । इत्येषा लौकिकी गाथा तत्ते दैत्य विपर्ययः

vṛddhau harṣamavāpnoti kṣaye bhavati duḥkhitaḥ | ityeṣā laukikī gāthā tatte daitya viparyayaḥ

«Dans la prospérité on goûte la joie ; dans le déclin on devient affligé» : telle est la maxime ordinaire du monde. Mais pour toi, ô démon, c’est l’inverse.

वृद्धौin increase / in prosperity
वृद्धौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (locative)
हर्षम्joy
हर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
अवाप्नोतिattains
अवाप्नोति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + √आप् (धातु)
Formलट्-लकारः (present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
क्षयेin decline / loss
क्षये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (locative)
भवतिbecomes
भवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट्-लकारः (present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
दुःखितःsorrowful
दुःखितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुःखित (प्रातिपदिक/कृदन्त-निष्ठ)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; predicate adjective
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यन्त-निपात
एषाthis
एषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
लौकिकीworldly / common
लौकिकी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootलौकिक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; agrees with गाथा
गाथाsaying / verse
गाथा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगाथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
तत्that
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; here as 'that' (predicate)
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (genitive: 'of you/your')
दैत्यO demon
दैत्य:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
विपर्ययःthe opposite / reversal
विपर्ययः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविपर्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Viṣṇu (Puṇḍarīkākṣa) to the daitya (Tala implied)

Tirtha: Prabhāsa Kṣetra

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/assembly (typical frame)

Scene: Close-up tableau: Viṣṇu, calm and luminous, speaks a measured proverb; the demon, still pinned, listens with a surprised yet amused expression; the contrast between serenity and defiance is emphasized.

V
Viṣṇu
D
Daitya (Tala implied)

FAQs

True spiritual orientation can invert worldly reactions; the verse sets up inquiry into the demon’s inner cause and destiny.

The teaching occurs within Prabhāsa-kṣetra-māhātmya, linking instruction and sacred place-remembrance.

No explicit ritual is prescribed in this verse.