Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

कस्मिन्स्थाने स्थितस्तत्र किमर्थं तत्र वा गतः । कथं स पूज्यो विप्रेन्द्रैस्तिथौ कस्यां क्रमाद्वद

Transliteration

kasminsthāne sthitastatra kimarthaṃ tatra vā gataḥ | kathaṃ sa pūjyo viprendraistithau kasyāṃ kramādvada

Translation

En quel lieu précis y est-il établi, et pour quelle raison s’y est-il rendu ? Comment doit-il être adoré par les meilleurs des brāhmaṇa, et à quel tithi (jour lunaire) ? Dis-le-moi dans l’ordre convenable.

Word by Word

• कस्मिन्: in which
• कस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सर्वनाम (interrogative pronoun)

• स्थाने: place
• स्थाने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• स्थितः: situated/standing
• स्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• अर्थम्: purpose
• अर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• वा: or
• वा: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक निपात (disjunctive particle ‘or’)

• गतः: gone
• गतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• कथम्: how
• कथम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नवाचक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम

• पूज्यः: worthy of worship
• पूज्यः: Karta (Subject-complement/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) + यत् (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (gerundive/यत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेयविशेषण (predicative)

• विप्रेन्द्रैः: by the best of Brahmins
• विप्रेन्द्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विप्र + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विप्राणाम् इन्द्राः)

• तिथौ: on (which) lunar day
• तिथौ: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तिथि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• कस्याम्: on which
• कस्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• क्रमात्: in due order
• क्रमात्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (ablative used adverbially: ‘in order/stepwise’)

• वद: tell (speak)
• वद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Devī (Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Unnata-sthāna (Brahmā-sthāna)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Īśvara

Visual Art Cues

Scene: Devī asks for a step-by-step account: the exact location, the reason for Brahmā’s establishment, the method of worship by eminent brāhmaṇas, and the specific tithi.

Characters & Entities

• Devī
• Brahmā
• Viprendra (foremost brāhmaṇas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma values right place, right time (tithi), and right procedure—devotion is guided by sacred order (krama).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Unnata-sthāna in Prabhāsa Kṣetra, associated with Brahmā.

What ritualistic prescription is mentioned?

It requests details of pūjā-vidhi and the appropriate tithi for worship (the prescription itself follows in subsequent verses).