Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततः श्रुत्वा च शर्यातिर्वलभीस्थान संस्थितः । वयस्थं च्यवनं श्रुत्वा आनन्दोद्गतमानसः

Transliteration

īśvara uvāca | tataḥ śrutvā ca śaryātirvalabhīsthāna saṃsthitaḥ | vayasthaṃ cyavanaṃ śrutvā ānandodgatamānasaḥ

Translation

Īśvara dit : Alors le roi Śaryāti, demeurant à Valabhī, apprenant que Cyavana avait retrouvé la jeunesse, sentit son cœur s’élever dans la joie.

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपदम्

• ततः: then; thereafter
• ततः: Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय; अव्ययीभावार्थे (ablatival adverb)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभावः

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• शर्यातिः: Śaryāti
• शर्यातिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शर्याति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• वलभीस्थान: in the place called Valabhī
• वलभीस्थान: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वलभीस्थान (प्रातिपदिक; वलभी + स्थान)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन (अधिकरणे)

• संस्थितः: situated; staying
• संस्थितः: Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• वयस्थम्: aged; old
• वयस्थम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वयस्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषणम् (च्यवनम्)

• च्यवनम्: Cyavana (the sage)
• च्यवनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: च्यवन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभावः

• आनन्दोद्गतमानसः: whose mind rose with joy; joyful-minded
• आनन्दोद्गतमानसः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आनन्द-उद्गत-मानस (प्रातिपदिक; आनन्द + उद्गत + मानस)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य मानसं आनन्देन उद्गतम्)

Speaker

Īśvara

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (news-triggered destination); Cyavaneśvara as the miracle locus

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Primary interlocutor in the Prabhāsa-kṣetra māhātmya frame (not specified in the given verse)

Visual Art Cues

Scene: King Śaryāti in Valabhī receives news that the aged sage Cyavana has become youthful; the king’s face brightens with astonished joy, courtiers attentive.

Characters & Entities

• Īśvara
• Śaryāti
• Valabhī
• Cyavana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

News of dharmic restoration inspires joy and motivates righteous meeting with the saintly.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative remains within Prabhāsa Kṣetra Māhātmya; Valabhī is mentioned as Śaryāti’s location.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces the next movement of the story.