Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कुम्भीश्वरमनुत्तमम् । शरभस्थानतः पूर्वे नातिदूरे व्यवस्थितम् । तं दृष्ट्वा मानवो देवि मुच्यते सर्वपातकैः

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi kumbhīśvaramanuttamam | śarabhasthānataḥ pūrve nātidūre vyavasthitam | taṃ dṛṣṭvā mānavo devi mucyate sarvapātakaiḥ

Īśvara dit : « Ensuite, ô grande Déesse, qu’on se rende à l’incomparable Kumbhīśvara, établi non loin à l’est de Śarabha-sthāna. En le contemplant, ô Déesse, l’homme est délivré de tous les péchés. »

ईश्वरःĪśvara (Lord)
ईश्वरः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
ततःthen
ततः:
Apadana/Sequence (Source/sequence marker/अपादान-क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त; ‘then/from there’)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Injunction/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative/विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
कुम्भीश्वरम्to Kumbhīśvara
कुम्भीश्वरम्:
Karma (Goal/object of going/कर्म)
TypeNoun
Rootकुम्भीश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; गन्तव्य-देवालयनाम
अनुत्तमम्unsurpassed
अनुत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifying कुम्भीश्वरम्)
शरभ-स्थानतःfrom Śarabha-sthāna
शरभ-स्थानतः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootशरभ (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; ‘from the place of Śarabha’
पूर्वेto the east
पूर्वे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; दिशावाचक (to the east/in the east)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध particle)
अति-दूरेvery far (away)
अति-दूरे:
Adhikarana (Location extent/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय) + दूर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अव्ययीभाव: ‘very far’ → with negation: ‘not very far’
व्यवस्थितम्situated/located
व्यवस्थितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying implied ‘स्थानम्/लिङ्गम्’)
तम्that (him/it)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund): having seen
मानवःa human
मानवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
मुच्यतेis freed
मुच्यते:
Kriya (Main predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलट् (present/लट्), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive sense): ‘is released’
सर्व-पातकैःfrom all sins
सर्व-पातकैः:
Apadana (Separation/from/अपादान)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + पातक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; अपादानार्थे तृतीया (instrumental used for separation): ‘from all sins’

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Kumbhīśvara

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Śiva (Īśvara) instructs Mahādevī on a coastal Prabhāsa pilgrimage: a small shrine of Kumbhīśvara lies east of a marked Śarabha-sthāna; a devotee approaches and attains purification through darśana.

Ś
Śiva
D
Devī
K
Kumbhīśvara
Ś
Śarabha-sthāna
P
Prabhāsakṣetra

FAQs

Even simple darśana of a Śiva-sthāna, approached as pilgrimage, is taught as a purifier that burns accumulated pāpa.

Kumbhīśvara, described as lying east of Śarabha-sthāna within Prabhāsakṣetra.

A pilgrimage instruction centered on darśana: “go to Kumbhīśvara” and “seeing it” yields purification.