Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गंगां त्रिपथगामिनीम् । अनरकेशतो देवि ऐशान्यां दिशि संस्थिताम्

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi gaṃgāṃ tripathagāminīm | anarakeśato devi aiśānyāṃ diśi saṃsthitām

Īśvara dit : Ensuite, ô Grande Déesse, qu’on aille vers la Gaṅgā, celle qui s’écoule par les trois voies ; ô Devī, elle se tient au nord-est d’Anarakeśa.

īśvaraḥĪśvara
īśvaraḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
tataḥthen
tataḥ:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक-क्रियाविशेषण (then)
gacchetshould go
gacchet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
mahādeviO great goddess
mahādevi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā + devī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
gaṅgāmto the Gaṅgā
gaṅgām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgaṅgā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
tripathagāminīmflowing in three courses
tripathagāminīm:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottri + patha + gāminī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (‘going in three paths’)
anarakeśataḥfrom Anarakeśa
anarakeśataḥ:
Apadana (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootanaraka + īśa + taḥ (प्रातिपदिक + अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb ‘from’); तत्पुरुष-आधारः (from Anarakeśa)
deviO goddess
devi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
aiśānyāmin the northeastern
aiśānyām:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootaiśānī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; दिक्-विशेषण (northeastern)
diśidirection
diśi:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
saṃsthitāmsituated
saṃsthitām:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam + sthā (धातु) + ta (कृत्)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘स्थित’ अर्थे (agreeing with gaṅgām)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Gaṅgā (Tripathagā) at Prabhāsa; northeast of Anarakeśa

Type: ghat

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Īśvara instructs Mahādevī, pointing toward the northeast, indicating a sacred Gaṅgā stream; pilgrims follow a marked path from a named landmark (Anarakeśa) toward a shining riverbank.

Ī
Īśvara (Śiva)
G
Gaṅgā
A
Anarakeśa
A
Aiśānya (northeast)

FAQs

Pilgrimage is mapped as sacred geography: knowing where the tīrtha is and approaching it reverently is itself dharma.

Gaṅgā tīrtha within Prabhāsa Kṣetra, located in the aiśānya (northeast) direction relative to Anarakeśa.

A pilgrimage instruction: “one should go” (gacchet) to the Gaṅgā tīrtha.