Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

हंसकारंडवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम् । कोकिलाभिः शुकैश्चैव नानापक्षिनिनादि तम्

haṃsakāraṃḍavākīrṇaṃ cakravākopaśobhitam | kokilābhiḥ śukaiścaiva nānāpakṣininādi tam

Il était rempli de cygnes et d’oiseaux kāraṇḍava, embelli par les couples de cakravāka, et retentissait des chants des kokilā, des perroquets et de bien d’autres oiseaux.

हंसकारण्डवाकीर्णम्filled with swans and kāraṇḍava ducks
हंसकारण्डवाकीर्णम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootहंस (प्रातिपदिक) + कारण्डव (प्रातिपदिक) + आकीर्ण (प्रातिपदिक) < आ√कॄ (धातु)
Formभूतकृदन्त-प्रायः (आकीर्ण ‘strewn/filled’); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; तृतीया-तत्पुरुषः (हंस-कारण्डवैः आकीर्णम्)
चक्रवाकोपशोभितम्adorned by cakravāka birds
चक्रवाकोपशोभितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootचक्रवाक (प्रातिपदिक) + उपशोभित (प्रातिपदिक) < शोभि (धातु)
Formभूतकृदन्तः (क्त); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; तृतीया-तत्पुरुषः (चक्रवाकैः उपशोभितम्)
कोकिलाभिःby/with cuckoos
कोकिलाभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकोकिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्
शुकैःby/with parrots
शुकैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्
and
:
Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थकः
एवindeed
एव:
Discourse particle (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थकः (indeed/just)
नानाvarious
नाना:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय)
Formअव्ययम्; विशेषणार्थे (various)
पक्षिनिनादिresounding with birds
पक्षिनिनादि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपक्षि (प्रातिपदिक) + निनादिन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पक्षिणां निनादः यस्मिन्/येन) ‘bird-sounding’
तत्that (place)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; सर्वनाम

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A sacred lakeside or riverine expanse within Prabhāsa-kṣetra, crowded with swans and kāraṇḍava ducks; cakravāka pairs glide near lotus beds; the air vibrates with kokila calls and parrots in flowering trees.

P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

The auspicious sounds of nature are presented as part of the tīrtha’s sanctity—an atmosphere conducive to remembrance of the divine.

Prabhāsa-kṣetra, especially its waters and environs alive with auspicious birds.

None; the verse is descriptive, establishing the sacred ambience that frames pilgrimage and worship.