Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

तेन दृष्टस्तदा बालः प्रांगणे विचरन्प्रिये । स्मृत्वाऽहसच्चिरं कालं भाव्यर्थं प्रति नोदितः

tena dṛṣṭastadā bālaḥ prāṃgaṇe vicaranpriye | smṛtvā'hasacciraṃ kālaṃ bhāvyarthaṃ prati noditaḥ

Ô bien-aimée, voyant l’enfant errer dans la cour, le connaisseur se remémora un long cours du temps et fut intérieurement ému par ce qui devait advenir.

तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3), एकवचन; सर्वनाम
दृष्टःwas seen
दृष्टः:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootदृष्ट (कृदन्त; √दृश् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कर्मणि; ‘आसीत्’ (लुप्त) सह
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
बालःthe boy
बालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
प्राङ्गणेin the courtyard
प्राङ्गणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्राङ्गण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
विचरन्wandering; moving about
विचरन्:
Karta (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootविचरन् (कृदन्त; √चर् (धातु) + वि + शतृ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त; ‘बालः’ इत्यस्य विशेषण
प्रियेO dear (one)
प्रिये:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; (सम्बोधन)
स्मृत्वाhaving remembered
स्मृत्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकाल (having remembered)
अहःa day
अहः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
सत्lasting; being
सत्:
Karma (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत् (कृदन्त; √अस् (धातु) + शतृ)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त; ‘अहः’ इत्यस्य विशेषण (being/lasting)
चिरम्for long
चिरम्:
Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (for a long time/long)
कालम्time
कालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
भाव्यर्थम्the future purpose; what is to be
भाव्यर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभाव्यर्थ (प्रातिपदिक; भाव्य + अर्थ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुष (भाव्यस्य अर्थः = भविष्यत्कार्यम्/उद्देश्यम्)
प्रतिtowards; regarding
प्रति:
Sambandha (Relation)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय; प्रति-योगे (towards/with regard to)
नोदितःwas urged; was prompted
नोदितः:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootनोदित (कृदन्त; √नुद् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कर्मणि; ‘आसीत्’ (लुप्त) सह

Narrator (Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetramāhātmya; specific speaker not explicit in this excerpt)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (frame)

Type: kshetra

Listener: priye (addressed beloved)

Scene: A small boy wandering innocently in the āśrama courtyard; the visiting knower watches with a gentle smile that conceals a heavy premonition, eyes turned inward as memory and future-vision arise.

J
jñānī
B
bāla (the boy)

FAQs

A knower perceives the hidden workings of karma and time, responding not merely to the present but to the unfolding future.

Prabhāsa-kṣetra, the sanctified setting in which karmic revelations and dharmic responses are narrated.

None directly; the verse foreshadows a dharmic response to impending fate.