Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 79

वर्त्तुलं तेजबिंबं तु मध्यस्थं रक्तवाससम् । आदित्यस्य त्विदं रूपं सर्वलोकेषु पूजितम् । ध्यात्वा संपूजयेन्नित्यं स्थंडिलं मण्डलाश्रयम्

varttulaṃ tejabiṃbaṃ tu madhyasthaṃ raktavāsasam | ādityasya tvidaṃ rūpaṃ sarvalokeṣu pūjitam | dhyātvā saṃpūjayennityaṃ sthaṃḍilaṃ maṇḍalāśrayam

Un disque circulaire de splendeur, établi au centre, vêtu de rouge : telle est, en vérité, la forme d’Āditya, honorée dans tous les mondes. Après l’avoir ainsi méditée, qu’on l’adore chaque jour, au moyen d’un maṇḍala posé sur le sthaṇḍila (autel préparé).

वर्त्तुलम्circular
वर्त्तुलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्त्तुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
तेजबिंबम्a disc/orb of radiance
तेजबिंबम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतेजस् + बिम्ब (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समास: तेजस्- बिम्ब (षष्ठी-तत्पुरुष)
तुindeed; but
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण/विरोधसूचक (particle)
मध्यस्थम्situated in the middle
मध्यस्थम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमध्य + स्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समास: मध्य-स्थ (सप्तमी-तत्पुरुष: मध्ये स्थित)
रक्तवाससम्wearing red garments
रक्तवाससम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरक्त + वासस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: रक्तं वासः यस्य
आदित्यस्यof the Sun (Āditya)
आदित्यस्य:
Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात
इदम्this
इदम्:
Karta (as subject complement/कर्ता-निर्देश)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
रूपम्form
रूपम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
सर्वलोकेषुin all worlds
सर्वलोकेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; समास: सर्व-लोक (षष्ठी-तत्पुरुष)
पूजितम्worshipped
पूजितम्:
Karta (as predicate adjective of 'rūpam'/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ध्यात्वाhaving meditated
ध्यात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootध्यै (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): having meditated
संपूजयेत्should worship fully
संपूजयेत्:
Vidhi (Injunction/विधेय)
TypeVerb
Rootसम् + पूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
नित्यम्always
नित्यम्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण: always
स्थण्डिलम्a prepared ground/altar-spot
स्थण्डिलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्थण्डिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
मण्डलाश्रयम्resting on/associated with a circle (maṇḍala)
मण्डलाश्रयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमण्डल + आश्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: मण्डल-आश्रय (षष्ठी/सप्तमी-भाव: मण्डले आश्रयः यस्य)

Sūta (deduced from Prabhāsa Khaṇḍa narrative style)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A consecrated earthen altar (sthaṇḍila) with a circular solar maṇḍala; at its center a blazing red-gold orb, envisioned as Āditya in red garments; a devotee seated in dhyāna, then offering arghya and flowers.

Ā
Āditya (Sūrya)

FAQs

True tīrtha-worship joins inner vision and outer rite: meditation on the Sun’s universal form culminates in daily, disciplined worship.

Prabhāsa-kṣetra, where Āditya’s universally worshiped form is installed in a mandala for regular devotion.

Visualize Āditya as a central circular orb of radiance in red garments, then perform daily worship using a prepared sthaṇḍila and a maṇḍala-based arrangement.