Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

ते तु दृष्ट्वा महात्मानं समुद्यंतं दिवाकरम् । ते धूम्रप्रमुखाः सर्वे जहसुः सूर्यमंजसा

Transliteration

te tu dṛṣṭvā mahātmānaṃ samudyaṃtaṃ divākaram | te dhūmrapramukhāḥ sarve jahasuḥ sūryamaṃjasā

Translation

Mais lorsqu’ils virent le Soleil au grand esprit se lever, tous, conduits par Dhūmra, se ruèrent d’un seul élan pour attaquer le Soleil de face.

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः/समुच्चयार्थ-व्यतिरेकसूचकः (particle: but/indeed)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-viseshana (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिकक्रिया (having seen)

• महात्मानम्: the great-souled one
• महात्मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular)

• समुद्यन्तम्: rising
• समुद्यन्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उद्-यत् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्तः (Present active participle), पुंलिङ्गे द्वितीया (Acc.), एकवचनम्; विशेषणम्

• दिवाकरम्: the Sun (day-maker)
• दिवाकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिवाकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)

• धूम्रप्रमुखाः: those led by Dhūmra
• धूम्रप्रमुखाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धूम्र + प्रमुख (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुषसमासः (धूम्रः प्रमुखः येषाम्/धूम्र-प्रमुखाः), पुंलिङ्गे प्रथमा (Nom.), बहुवचनम्

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (Nom.), बहुवचनम्; विशेषणम्

• जहसुः: laughed
• जहसुः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हस् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम् (Plural)

• सूर्यम्: the Sun
• सूर्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (Acc.), एकवचनम्

• अंजसा: openly/directly
• अंजसा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अंजस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम् (adverb), अर्थः—स्पष्टम्/शीघ्रम्/सरलतया (plainly/directly)

Speaker

Īśvara (Śiva) (continued narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pātāla-vivara (contextual)

Type: cave

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A radiant Sun rises from the horizon, haloed and calm, while Dhūmra and his rākṣasa host leap upward with weapons and smoky auras, attempting to strike the solar orb in mid-ascent.

Characters & Entities

• Divākara (Sūrya)
• Dhūmra
• Rākṣasas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The forces of darkness instinctively oppose the rise of light; the Sun’s ascent becomes an image of dharma confronting adharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This episode belongs to the Prabhāsa-kṣetra Pātālavivara māhātmya framework, explaining the site’s mythic sanctity.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is narrative action within the māhātmya.