Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि चित्रादित्यमनुत्तमम् । तस्यैव दक्षिणे भागे व्रह्मकुण्डसमीपतः

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi citrādityamanuttamam | tasyaiva dakṣiṇe bhāge vrahmakuṇḍasamīpataḥ

Īśvara dit : «Ensuite, ô grande Déesse, il faut se rendre au sanctuaire incomparable de Citrāditya ; et, sur son côté méridional, près de Brahma-kuṇḍa…».

ईश्वरःĪśvara (Lord Śiva)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb: 'then/from there')
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
महादेविO Mahādevī
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
चित्रादित्यम्Citrāditya (name of a deity/person)
चित्रादित्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचित्र + आदित्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कर्मधारय-प्रायः: 'चित्रः आदित्यः')
अनुत्तमम्unsurpassed; excellent
अनुत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (चित्रादित्यम्)
तस्यof him/that
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: emphasis)
दक्षिणेon the southern
दक्षिणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; विशेषणम् (भागे)
भागेpart; side
भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
व्रह्मकुण्डसमीपतःfrom/near the Brahma-kuṇḍa
व्रह्मकुण्डसमीपतः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootव्रह्मकुण्ड + समीप (प्रातिपदिक) + तः (अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb: 'from/near'); समासः—तत्पुरुष (व्रह्मकुण्डस्य समीपः)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Citrāditya; Brahma-kuṇḍa (adjacent)

Type: kund

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Śiva instructs Devī, pointing toward a radiant Sun-shrine (Citrāditya). A pilgrim path curves to the south where a sacred pond (Brahma-kuṇḍa) glints; small shrines and flags mark the route.

Ī
Īśvara
M
Mahādevī
C
Citrāditya
B
Brahma-kuṇḍa

FAQs

Purāṇic dharma emphasizes pilgrimage as a disciplined movement through sacred geography, guided by divine instruction.

Citrāditya, with a locator reference to Brahma-kuṇḍa on its southern side within Prabhāsa-kṣetra.

A pilgrimage directive: “one should go” (gacchet) to Citrāditya; further rites are implied but not detailed in this verse.