Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 82

ईश्वर उवाच । ततः सा चपला दृष्टिं देवी चक्रे भयाकुला । विलोलितदृशं दृष्ट्वा पुनराह च तां रविः

īśvara uvāca | tataḥ sā capalā dṛṣṭiṃ devī cakre bhayākulā | vilolitadṛśaṃ dṛṣṭvā punarāha ca tāṃ raviḥ

Īśvara dit : Alors la déesse, agitée et saisie de crainte, rendit son regard instable. Voyant ses yeux vaciller, Ravi s’adressa de nouveau à elle.

ईश्वरःĪśvara (narrator)
ईश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (adverb: then)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
चपलाrestless
चपला:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचपल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सा/देवी)
दृष्टिम्gaze, look
दृष्टिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
देवीthe goddess
देवी:
Karta (कर्ता) / Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सा इति समानााधिकरण
चक्रेmade/directed
चक्रे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
भयाकुलाdistressed with fear
भयाकुला:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभय + आकुल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (भयेन आकुला)
विलोलितदृशम्(her) with wavering eyes
विलोलितदृशम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + लोलित (कृदन्त/प्रातिपदिक) + दृश् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (विलोलिता दृक् यस्य) विशेषण (ताम्)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (adverb)
आहsaid
आह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु; आह = परोक्षभूत/लिट्-रूप)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
ताम्to her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
रविःRavi (the Sun)
रविः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Īśvara (narrator)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Implied interlocutor in the māhātmya frame

Scene: The goddess, frightened, lets her eyes flicker and wander; Sūrya watches closely, reading the wavering gaze as a sign, preparing another pronouncement.

Ī
Īśvara
S
Saṃjñā
R
Ravi (Sūrya)

FAQs

Fear and agitation distort discernment; the narrative uses emotional reaction as the hinge for karmic speech and its cosmic results.

The passage remains within Prabhāsa-kṣetra’s māhātmya framework, though it narrates a mythic dialogue rather than a local rite.

None.