Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

गायत्र्या गृह्य गोमूत्रं गंधद्वारेति गोमयम् । आप्यायस्वेति च क्षीरं दधिक्राव्णेति वै दधि

gāyatryā gṛhya gomūtraṃ gaṃdhadvāreti gomayam | āpyāyasveti ca kṣīraṃ dadhikrāvṇeti vai dadhi

En récitant le mantra «Gāyatrī», on prend l’urine de vache; avec «Gandhadvāra», la bouse; avec «Āpyāyasva», le lait; et avec «Dadhikrāva», le caillé—ainsi, véritablement, se déroule le rite.

गायत्र्याwith (the mantra) Gāyatrī
गायत्र्या:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; instrumental
गृह्यhaving taken/recited (with)
गृह्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Converb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययभाव) = gerund; ‘गृहीत्वा’
गोमूत्रम्cow urine
गोमूत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगो + मूत्र (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
गन्धद्वार“Gandhadvāra” (mantra phrase)
गन्धद्वार:
Viśeṣaṇa/Mantra-śabda (Appositive)
TypeNoun
Rootगन्ध + द्वार (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st) एकवचन (मन्त्रनाम); ‘गन्धस्य द्वारम्’
इतिthus, saying
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरणसूचक) = quotative particle
गोमयम्cow dung
गोमयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगो + मय (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
आप्यायस्व“may you thrive/increase”
आप्यायस्व:
Vākya-kriyā (Mantra-verb)
TypeVerb
Rootआ + प्यै (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘वर्धस्व/तृप्यस्व’
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरणसूचक)
and
:
Samuccaya (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय) = conjunction
क्षीरम्milk
क्षीरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
दधिक्राव्ण“Dadhikrāvan” (mantra phrase)
दधिक्राव्ण:
Viśeṣaṇa/Mantra-śabda (Appositive)
TypeNoun
Rootदधि + क्रावन् (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (मन्त्रनाम); ‘दध्नः क्रावन्’ (मन्त्रपद)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरणसूचक)
वैindeed
वै:
Nipāta (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चयार्थक/पादपूरण) = emphatic particle
दधिcurd
दधि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदधि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Skanda (deduced from Prabhāsakṣetramāhātmya narrative context)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Brahmā-arcana context)

Type: kshetra

Scene: Close-up of priests holding vessels labeled by mantra: one pours gomūtra while chanting Gāyatrī; another presents gomaya with ‘Gandhadvāra’; milk with ‘Āpyāyasva’; curd with ‘Dadhikrāva’; the air is filled with visible mantra-script ribbons.

G
Gāyatrī
G
Gandhadvāra
Ā
Āpyāyasva
D
Dadhikrāva
P
Pañcagavya

FAQs

Ritual purity is not merely material; mantra and substance together sacralize action, aligning worship with Vedic sanctity.

The teaching belongs to Prabhāsa-kṣetra’s ritual tradition as presented in the Prabhāsakṣetramāhātmya.

Use specific mantras while taking/using pañcagavya items—Gāyatrī for gomūtra, Gandhadvāra for gomaya, Āpyāyasva for milk, Dadhikrāva for curd.