Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 68

मित्रवच्च भगस्त्वष्टा सहस्रेण शतेन च । उत्तरोपक्रमेऽर्कस्य वर्धन्ते रश्मयः सदा । दक्षिणोपक्रमे भूयो ह्रसन्ते सूर्यरश्मयः

mitravacca bhagastvaṣṭā sahasreṇa śatena ca | uttaropakrame'rkasya vardhante raśmayaḥ sadā | dakṣiṇopakrame bhūyo hrasante sūryaraśmayaḥ

Mitra, Bhaga, Tvaṣṭṛ et les autres—au nombre de mille cent—sont les puissances solaires. Durant la course septentrionale du Soleil (uttarāyaṇa), ses rayons croissent sans cesse ; durant sa course méridionale (dakṣiṇāyana), les rayons du Soleil diminuent de nouveau.

mitra-vatlike Mitra
mitra-vat:
Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootmitra (प्रातिपदिक) + vat (तद्धित)
Formअव्ययवत्-प्रयोग (वत्-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान-विशेषण
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
bhagaḥBhaga
bhagaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhaga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tvaṣṭāTvaṣṭṛ
tvaṣṭā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottvaṣṭṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sahasreṇaby a thousand
sahasreṇa:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootsahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
śatenaby a hundred
śatena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootśata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
uttara-upakramein the northern course/transition
uttara-upakrame:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara (प्रातिपदिक) + upakrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-सम्भव (उत्तरोऽयम् उपक्रमः)
arkasyaof the Sun
arkasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootarka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
vardhanteincrease
vardhante:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vṛdh (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
raśmayaḥrays
raśmayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootraśmi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
sadāalways
sadā:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण
dakṣiṇa-upakramein the southern course/transition
dakṣiṇa-upakrame:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक) + upakrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (दक्षिणः उपक्रमः)
bhūyaḥagain/more
bhūyaḥ:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhūyas (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरर्थक/अधिक्यवाचक क्रियाविशेषण
hrasantedecrease
hrasante:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√hras (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
sūrya-raśmayaḥsun-rays
sūrya-raśmayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक) + raśmi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सूर्यस्य रश्मयः)

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Prabhāsa Kṣetra

Type: kshetra

Listener: Sāṃba / Yādava addressee (contextual)

Scene: A symbolic diagram-like scene: Sūrya’s orb with rays expanding during uttarāyaṇa and contracting during dakṣiṇāyana; attendant Ādityas (Mitra, Bhaga, Tvaṣṭṛ, etc.) arranged around the solar disc like a mandala.

M
Mitra
B
Bhaga
T
Tvaṣṭṛ
A
Arka (Sun)
S
Sūrya

FAQs

It links cosmic order to dharma: the Sun’s ordained courses symbolize a regulated universe where worship aligns human life with ṛta (sacred order).

Prabhāsa Kṣetra (Prabhāsatīrtha region), where Sūrya is praised in connection with Sāṃbāditya.

No direct ritual is prescribed here; the verse explains the Sun’s northern and southern courses as a sacred cosmological teaching.