Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 82

Devanagari script

शालिग्रामभवं चैव बदरी च तथोत्तमा । कुरुक्षेत्रं भृगुक्षेत्रं पुष्करं शुभसंज्ञकम्

Transliteration

śāligrāmabhavaṃ caiva badarī ca tathottamā | kurukṣetraṃ bhṛgukṣetraṃ puṣkaraṃ śubhasaṃjñakam

Translation

Śāligrāma, et l’excellente Badarī; Kurukṣetra, Bhṛgukṣetra, et Puṣkara, réputé de bon augure — tous sont des tīrthas éminents.

Word by Word

• शालिग्रामभवम्: Shaligrama-origin (place)
• शालिग्रामभवम्: Karta (Listed subject/उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: शालिग्राम (प्रातिपदिक) + भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पञ्चमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः ‘शालिग्रामात् भवम्/शालिग्रामसम्बन्धि’ (स्थाननाम)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• एव: indeed
• एव: Sambandha-bodhaka (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• बदरी: Badari (Badrinath)
• बदरी: Karta (Listed subject/उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: बदरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; स्थाननाम

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha-bodhaka (Adverbial/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (also/likewise)

• उत्तमा: excellent/supreme
• उत्तमा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘बदरी’ इत्यस्य विशेषणम्

• कुरुक्षेत्रम्: Kurukshetra
• कुरुक्षेत्रम्: Karta (Listed subject/उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: कुरु (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘कुरूणां क्षेत्रम्’

• भृगुक्षेत्रम्: Bhrigu-kshetra
• भृगुक्षेत्रम्: Karta (Listed subject/उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: भृगु (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘भृगूणां क्षेत्रम्’

• पुष्करम्: Pushkara
• पुष्करम्: Karta (Listed subject/उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: पुष्कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; स्थाननाम

• शुभसंज्ञकम्: called ‘auspicious’
• शुभसंज्ञकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक) + संज्ञक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः ‘शुभा संज्ञा यस्य’ = having the auspicious name; ‘पुष्करम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (implied comparative frame) with benchmark tīrthas named: Śāligrāma, Badarī, Kurukṣetra, Bhṛgukṣetra, Puṣkara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A sage recites a rosary-like list of tīrthas; behind him appear vignette-panels: a black Śāligrāma stone in a river, snowy Badarī peaks with a temple, Kurukṣetra’s sacred plain, Puṣkara lake with ghats.

Characters & Entities

• Śāligrāma
• Badarī
• Kurukṣetra
• Bhṛgukṣetra
• Puṣkara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Puranic dharma maps the land through tīrthas—places where devotion, remembrance, and pilgrimage become concentrated sources of merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śāligrāma, Badarī, Kurukṣetra, Bhṛgukṣetra, and Puṣkara are explicitly named.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated; the verse serves as a tīrtha-enumeration, implying pilgrimage, darśana, and related observances.