Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

Devanagari script

दानवान्विद्रुतान्दृष्ट्वा विष्णुना निहतान्परान् । गोलकः कूर्मपृष्ठश्च मानं कृत्वा न्यवर्तताम्

Transliteration

dānavānvidrutāndṛṣṭvā viṣṇunā nihatānparān | golakaḥ kūrmapṛṣṭhaśca mānaṃ kṛtvā nyavartatām

Translation

Voyant les Dānavas s’enfuir et d’autres être abattus par Viṣṇu, Golaka et Kūrmapṛṣṭha, ravalant leur orgueil et considérant la situation, firent demi-tour pour reprendre l’affrontement.

Word by Word

• दानवान्: the Dānavas (demons)
• दानवान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन

• विद्रुतान्: fled, running away
• विद्रुतान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वि√द्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (दानवान्)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-viseshana (Gerundial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)

• विष्णुना: by Viṣṇu
• विष्णुना: Karana/Agent-instrument (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्तृ-हेतु), एकवचन

• निहतान्: slain
• निहतान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नि√हन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (परान्)

• परान्: others (enemies)
• परान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• गोलकः: Golaka
• गोलकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोलक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• कूर्मपृष्ठः: Kūrmapṛṣṭha (Turtle-back)
• कूर्मपृष्ठः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कूर्म (प्रातिपदिक) + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (कूर्मस्य पृष्ठम्/कूर्मपृष्ठः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (गोलकस्य सहचर/समुच्चय)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• मानम्: pride, self-respect
• मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कृत्वा: having made/assuming
• कृत्वा: Kriya-viseshana (Gerundial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)

• न्यवर्तताम्: they turned back/returned
• न्यवर्तताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि+√वृत् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपद

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Dvārakā-māhātmya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: After a fierce exchange, some dānavas flee in panic while others lie fallen; two named asuras, Golaka and Kūrmapṛṣṭha, pause, swallow pride, and turn back with grim resolve.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Dānavas
• Golaka
• Kūrmapṛṣṭha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When adharma is checked by divine power, hostile forces retreat—yet pride can drive them to return and face consequences.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, shown as a protected sacred realm where Viṣṇu’s guardianship prevails.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.