Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 51

अक्षौहिण्या दलेनैवायुद्ध्यत्कृष्णेन भो द्विजाः । स युध्यमानः कृष्णेन वध्यमानो हतौजसः

akṣauhiṇyā dalenaivāyuddhyatkṛṣṇena bho dvijāḥ | sa yudhyamānaḥ kṛṣṇena vadhyamāno hataujasaḥ

Ô brāhmanes, il combattit contre Kṛṣṇa, qui n’était accompagné que d’un seul détachement d’un akṣauhiṇī. En luttant contre Kṛṣṇa, il était terrassé, et sa force se brisait.

अक्षौहिण्याwith an akṣauhiṇī (army division)
अक्षौहिण्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
दलेनwith a troop/force
दलेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
एवindeed, just
एव:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (particle of emphasis)
अयुद्ध्यत्(he) fought
अयुद्ध्यत्:
Kriya (Verbal predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootयुध् (धातु) → अयुद्ध्यत् (लङ्, परस्मैपद)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कृष्णेनwith/against Kṛṣṇa
कृष्णेन:
Saha/Pratiyogi (With/against; associative/सह)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), एकवचन
भोO!
भो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootभो (अव्यय)
Formअव्यय; संबोधन-निपात (vocative particle)
द्विजाःO brāhmaṇas
द्विजाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/सम्बोधन, बहुवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
युध्यमानःfighting
युध्यमानः:
Karta-anvayi (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootयुध् (धातु) → युध्यमान (शानच्-कृदन्त, वर्तमान)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले आत्मनेपदी ‘fighting’
कृष्णेनby Kṛṣṇa
कृष्णेन:
Kartr/Agent (Agent in passive sense/कर्तृ)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
वध्यमानःbeing killed/struck
वध्यमानः:
Karma-anvayi (Object-state/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootवध् (धातु) → वध्यमान (शानच्-कृदन्त, कर्मणि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि ‘being slain/being struck’
हतौजसःwith strength destroyed
हतौजसः:
Karta-anvayi (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootहत + ओजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘whose vigor is destroyed’ (हतं ओजः यस्य)

Śrīprahlāda

Tirtha: Dvārakā (contextual)

Type: kshetra

Listener: Brāhmaṇas (dvijāḥ)

Scene: Kṛṣṇa on chariot with a compact force, arrows flashing; Rukmī’s chariot rocked, his aura fading as he is struck; battlefield strewn with broken standards.

K
Kṛṣṇa
R
Rukmī
A
Akṣauhiṇī

FAQs

Worldly power collapses before the divine; the Lord’s protection of dharma does not depend on vast armies.

Dvārakā, as the setting for Kṛṣṇa’s līlā and the later temple-gate tradition.

None; it is a narrative description of battle and defeat.