Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 32

Devanagari script

मन्वन्तको विरूपाक्षो गोलकः श्वेत संप्लुतः । उन्मत्तः प्रभुरेतेषामुदीच्यां पालयन्दिशम्

Transliteration

manvantako virūpākṣo golakaḥ śveta saṃplutaḥ | unmattaḥ prabhureteṣāmudīcyāṃ pālayandiśam

Translation

Manvantaka, Virūpākṣa, Golaka, Śveta et Saṃpluta — Unmatta est leur seigneur, protégeant le quartier du nord.

Word by Word

• मन्वन्तकः: Manvantaka (a name)
• मन्वन्तकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनु + अन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मनॊः/मनूनाम् अन्तकः = destroyer of Manu(s); proper name)

• विरूपाक्षः: Virūpākṣa (a name)
• विरूपाक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विरूप + अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (विरूपम् अक्षि यस्य = odd-eyed; a name)

• गोलकः: Golaka (a name)
• गोलकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोलक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• श्वेतः: Śveta (a name)
• श्वेतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्वेत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• संप्लुतः: immersed/overflowed
• संप्लुतः: Karta (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: सम् + प्लु (धातु) → संप्लुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'immersed/overflowed' (epithet)

• उन्मत्तः: Unmatta (mad one; a name)
• उन्मत्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उन्मत्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रभुः: lord/master
• प्रभुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एतेषाम्: of these
• एतेषाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• उदीच्याम्: in the northern (direction)
• उदीच्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उदीची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• पालयन्: protecting
• पालयन्: Karta (Agent participle)
• Type: Verb
• Root: पाल् (धातु) → पालयत् (शतृ-प्रत्यय)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दिशम्: direction
• दिशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sacred map-like tableau of Dvārakā with the northern quarter highlighted; a fierce yet protective lord ‘Unmatta’ presides over attendant beings (Manvantaka, Virūpākṣa, Golaka, Śveta, Saṃpluta) as directional guardians.

Characters & Entities

• Manvantaka
• Virūpākṣa
• Golaka
• Śveta
• Saṃpluta
• Unmatta
• Udīcī (north)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha’s greatness is upheld by ordered protection—remembering these guardians reinforces the pilgrim’s sense of sanctity and restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, depicted as a fully guarded sacred realm with northern protectors.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse completes/continues the northern roster and its leader.