Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 29

कपिलः क्षेत्रपालश्च प्रतीचीं पाति वै दिशम् । नमस्कार्यास्तथा पूज्या वायव्यो शृणुतापरान्

kapilaḥ kṣetrapālaśca pratīcīṃ pāti vai diśam | namaskāryāstathā pūjyā vāyavyo śṛṇutāparān

Kapila et le Kṣetrapāla protègent en vérité le quartier occidental. Ils doivent être salués avec révérence et honorés par le culte. Écoutez maintenant les gardiens de la direction du nord-ouest (Vāyavya).

kapilaḥKapila
kapilaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkapila (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नाम)
kṣetra-pālaḥguardian of the sacred area
kṣetra-pālaḥ:
Apposition (Sāmānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदik) + pāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘क्षेत्रस्य पालः’ (guardian of the field/region)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
pratīcīmthe western (direction)
pratīcīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpratīcī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘दिशम्’ इत्यस्य विशेषणरूपेण
pātiprotects/guards
pāti:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpā (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
vaiindeed
vai:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (particle) निश्चयार्थक
diśamdirection
diśam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
namaskāryāḥworthy of salutation
namaskāryāḥ:
Viśeṣaṇa (Predicate qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnamaskārya (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित विशेषण)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Plural); विधेय-विशेषण (predicative adjective)
tathāalso
tathā:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): ‘also/likewise’
pūjyāḥworthy of worship
pūjyāḥ:
Viśeṣaṇa (Predicate qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpūjya (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित विशेषण)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विधेय-विशेषण
vāyavyaḥVāyavya (the north-west/wind quarter)
vāyavyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyavya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; दिक्पाल/दिक्-विशेषः (north-west/wind-quarter)
śṛṇutahear/listen
śṛṇuta:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद
aparānothers/further (ones)
aparān:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootapara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; (अध्याहृत) ‘वचनानि/अन्यान्’ इत्यस्य विशेषणम्

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Listener: Viprendra (best of brāhmaṇas) / pilgrim audience

Scene: A pilgrim at Dvārakā’s western boundary shrine bows with folded hands before Kapila (sage-like, tawny hue) and a fierce Kṣetrapāla guardian with weapons and dog emblem; the scene then opens toward the north-west direction as the narration continues.

K
Kapila
K
Kṣetrapāla
P
Pratīcī (west)
V
Vāyavya (north-west)

FAQs

Pilgrimage dharma includes honoring the kṣetra’s protectors—salutation and worship are part of approaching a holy place correctly.

Dvārakā, described with explicit kṣetra-rakṣā (protection of the sacred precinct).

Namaskāra (salutation) and pūjā (worship) of the guardians/Kṣetrapāla.