Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

ब्रह्मतीर्थं तु तद्दृष्ट्वा चन्द्रश्चक्रे ततः सरः । तडागं चन्द्रनाम्ना वै सर्वपापप्रणाशनम्

Transliteration

brahmatīrthaṃ tu taddṛṣṭvā candraścakre tataḥ saraḥ | taḍāgaṃ candranāmnā vai sarvapāpapraṇāśanam

Translation

Ayant vu ce Brahmā-tīrtha, Candra (la Lune) façonna alors un lac ; oui, un étang portant le nom même de la Lune, destructeur de tous les péchés.

Word by Word

• ब्रह्मतीर्थम्: Brahmā’s sacred ford (Brahma-tīrtha)
• ब्रह्मतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्मणः तीर्थम्)

• तु: but; then
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थ

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेष्य-निर्देश

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (पूर्वकालिक क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• चन्द्रः: the Moon (Candra)
• चन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• चक्रे: made; created
• चक्रे: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ततः: then; thereafter
• ततः: Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
• Form: अव्यय (adverb), तसिल्-प्रत्यय, क्रम/अपादानार्थ

• सरः: a lake
• सरः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (वैकल्पिक रूप: सरः)

• तडागम्: a pond; tank
• तडागम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तडाग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• चन्द्रनाम्ना: by the name ‘Candra’
• चन्द्रनाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (चन्द्रस्य नाम्ना)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (particle), निश्चयार्थ

• सर्वपापप्रणाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपापप्रणाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + प्रणाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वेषां पापानां प्रणाशनम्) विशेषण

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic voice within Dvārakā Māhātmya; specific speaker not stated in the excerpt)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Candra-tadāga (Candra-nāma taḍāga)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Candra, cool and luminous, beholds Brahmā-tīrtha and then fashions a serene pond; moonlight glimmers on still water, lotuses bloom, and the pond is proclaimed ‘Candra-nāma’ with sin-destroying power.

Characters & Entities

• Brahmatīrtha
• Candra
• Taḍāga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine beings themselves honor tīrthas; their acts of consecration extend pathways of purification for devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Moon-associated pond (Candra-taḍāga) created upon seeing Brahmatīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated, but the pond is praised as sin-destroying, implying snāna (ritual bathing).