Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

ऋषय ऊचुः । नृगो नाम नृपः कोऽयं कथं कृष्णेन संगतः । कर्मणा कृकलासत्वं केन तद्वद विस्तरात्

ṛṣaya ūcuḥ | nṛgo nāma nṛpaḥ ko'yaṃ kathaṃ kṛṣṇena saṃgataḥ | karmaṇā kṛkalāsatvaṃ kena tadvada vistarāt

Les sages dirent : « Qui est ce roi nommé Nṛga, et comment entra-t-il en contact avec Kṛṣṇa ? Par quel acte (karma) obtint-il la condition de lézard ? Dis-nous cela en détail. »

ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
नृगःNṛga
नृगः:
Karta (Topic/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नामby name
नाम:
Discourse marker
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक-निपात (indeclinable indicating name)
नृपःking
नृपः:
Apposition (to नृगः)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कःwho
कः:
Predicate nominative
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
अयम्this (person)
अयम्:
Predicate/Deictic
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशवाचक-सर्वनाम
कथम्how
कथम्:
Adverbial (Manner)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक-क्रियाविशेषण (how)
कृष्णेनwith Kṛṣṇa
कृष्णेन:
Sahakaraka/Instrument (Association)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
संगतःmet/associated
संगतः:
Kriya (Predicate participle)
TypeVerb
Rootसम्-गम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘समागतः/मिलितः’
कर्मणाby what deed
कर्मणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
कृकलासत्वम्lizard-hood
कृकलासत्वम्:
Karma/Topic (Object of inquiry)
TypeNoun
Rootकृकलास (प्रातिपदिक) + त्व (तद्धित-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक-तद्धितान्त (state of being a lizard)
केनby whom/whereby
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; निर्देशवाचक-सर्वनाम
वदtell
वद:
Kriya (Command)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ/imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विस्तरात्in detail
विस्तरात्:
Adverbial (Manner/Extent)
TypeIndeclinable
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (ablative used adverbially: in detail)

Ṛṣayaḥ (the sages)

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Listener: Prahlāda (as the one addressed)

Scene: A circle of sages seated in a forest-āśrama or temple mandapa, hands raised in respectful inquiry, asking about Nṛga’s identity, his lizard state, and his meeting with Kṛṣṇa.

N
Nṛga
K
Kṛṣṇa

FAQs

It frames the narrative as a karmic inquiry: actions have precise consequences, and the Purāṇa explains them to guide dharma.

The setting belongs to Dvārakā Māhātmya (the sacred greatness of Dvārakā and Kṛṣṇa’s sphere), within the Prabhāsa Khaṇḍa.

No explicit rite is prescribed in this verse; it introduces the cause (karma) behind a curse-like condition.