Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

बुभुक्षा नैव तृष्णा च निद्रालस्ये न च प्रभो । रंभाद्यप्सरसो मुख्या गंधर्वास्तुंबरादयः । रमयंति नरं तत्र गीतैर्नृत्यैरनेकशः

bubhukṣā naiva tṛṣṇā ca nidrālasye na ca prabho | raṃbhādyapsaraso mukhyā gaṃdharvāstuṃbarādayaḥ | ramayaṃti naraṃ tatra gītairnṛtyairanekaśaḥ

Ô Seigneur, là-bas il n’y a ni faim ni soif, ni somnolence ni lassitude. Les Apsaras les plus éminentes, Rambhā et les autres, ainsi que les Gandharvas tels Tumbara, y réjouissent l’homme de mille façons, par des chants et des danses.

बुभुक्षाhunger
बुभुक्षा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबुभुक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
not
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
एवindeed/at all
एव:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
तृष्णाthirst
तृष्णा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतृष्णा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
निद्राsleep
निद्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
आलस्येlaziness
आलस्ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआलस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अत्र प्रथमा-द्वन्द्वार्थे ‘आलस्यम्’ (laziness) सह समुच्चयः
not
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
and
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
प्रभोO lord
प्रभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
रंभाRambhā
रंभा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरंभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
आदिand others/beginning with
आदि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootआदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formसमुच्चयार्थक ‘आदि’ (etc., beginning with)
अप्सरसःapsarases (celestial nymphs)
अप्सरसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मुख्याःchief
मुख्याः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुख्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (अप्सरसाम्)
गन्धर्वाःgandharvas
गन्धर्वाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तुंबरTumbara
तुंबर:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतुंबर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
आदयःand others
आदयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘आदि’शब्दः ‘and others’ अर्थे
रमयन्तिdelight/entertain
रमयन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootरम् (धातु; caus. रमय्)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; णिच्-प्रयोग (causative)
नरम्a man
नरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
गीतैःwith songs
गीतैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगीत (प्रातिपदिक; कृदन्त from √गै)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; करणत्वे
नृत्यैःwith dances
नृत्यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनृत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
अनेकशःin many ways
अनेकशः:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअनेकशस् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: in many ways/many times)

Devadūta

Tirtha: Svarga (Indra-loka/Amarāvatī implied)

Type: kshetra

Listener: Mudgala

Scene: A radiant celestial court: apsaras like Rambhā dance, gandharvas like Tumbara sing and play instruments; the atmosphere is effortless—no hunger, thirst, or fatigue—only refined delight.

S
Svarga
R
Rambhā
A
Apsarases
G
Gandharvas
T
Tumbara

FAQs

Svarga is portrayed as a realm of refined enjoyment and ease; the teaching later contrasts this pleasure with its impermanence.

This verse describes svarga rather than a terrestrial tīrtha; it serves the Arbuda Khaṇḍa narrative that motivates higher spiritual aims.

None; it is descriptive cosmology of svarga’s comforts.