Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

पुलस्त्य उवाच । कृष्णतीर्थं ततो गच्छेत्कृष्णस्य दयितं सदा । यत्र सन्निहितो नित्यं स्वयं विष्णुर्महीपते । ययातिरुवाच । कृष्णतीर्थं कथं तत्र जातं ब्राह्मणसत्तम । कस्मिन्काले मुने ब्रूहि सर्वं विस्तरतो मम

pulastya uvāca | kṛṣṇatīrthaṃ tato gacchetkṛṣṇasya dayitaṃ sadā | yatra sannihito nityaṃ svayaṃ viṣṇurmahīpate | yayātiruvāca | kṛṣṇatīrthaṃ kathaṃ tatra jātaṃ brāhmaṇasattama | kasminkāle mune brūhi sarvaṃ vistarato mama

Pulastya dit : «Ensuite, qu’on se rende à Kṛṣṇatīrtha, toujours cher à Śrī Kṛṣṇa ; là demeure à jamais le Seigneur Viṣṇu Lui-même, ô roi.» Yayāti dit : «Comment Kṛṣṇatīrtha est-il né en ce lieu, ô le plus excellent des brāhmaṇas ? Dis-le-moi, sage : en quel temps advint-il ? Expose-moi tout en détail.»

pulastyaḥPulastya
pulastyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpulastya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
kṛṣṇatīrthamKṛṣṇa-tīrtha
kṛṣṇatīrtham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa-tīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः तत्पुरुषः
tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण/क्रमसूचक adverb: “then/from there”)
gacchetshould go
gacchet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
kṛṣṇasyaof Kṛṣṇa
kṛṣṇasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
dayitambeloved
dayitam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdayita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषणम् (kṛṣṇatīrtham इति)
sadāalways
sadā:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक adverb: “always”)
yatrawhere
yatra:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formअव्यय (सम्बन्धबोधक/स्थानवाचक relative adverb: “where”)
sannihitaḥis present
sannihitaḥ:
Karta (Predicate adjective/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam-ni-dhā (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; “स्थित/उपस्थित”
nityamconstantly
nityam:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन प्रयोगः (क्रियाविशेषणम् adverbial accusative: “constantly”)
svayamhimself
svayam:
Sambandha (Emphatic/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय (स्वयम् = oneself)
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
mahīpateO king
mahīpate:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahīpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (mahī + pati)
yayātiḥYayāti
yayātiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyayāti (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
kṛṣṇatīrthamKṛṣṇa-tīrtha
kṛṣṇatīrtham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa-tīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाक्ये कर्मरूपेण (object)
kathamhow
katham:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formअव्यय (प्रश्नवाचक adverb: “how”)
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक adverb: “there”)
jātamarose/was born
jātam:
Karma (Predicate of object/कर्म)
TypeAdjective
Rootjan (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; “उत्पन्न”
brāhmaṇasattamaO best of brāhmaṇas
brāhmaṇasattama:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa-sattama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (brāhmaṇa + sattama “best among”)
kasminin which
kasmin:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; प्रश्नसर्वनाम
kāletime
kāle:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
muneO sage
mune:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
brūhitell
brūhi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद
sarvameverything
sarvam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
vistarataḥin detail
vistarataḥ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvistara (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त adverb: “in detail/at length”)
mamafor me / of me
mama:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; उत्तमपुरुष सर्वनाम

Pulastya (with Yayāti’s question embedded)

Tirtha: Kṛṣṇatīrtha

Type: kund

Listener: Yayāti

Scene: A sage (Pulastya) instructs King Yayāti on a forested/hill tīrtha named Kṛṣṇatīrtha; the water shines as if sanctified, and a subtle Viṣṇu presence is suggested—either as a small shrine or a luminous form above the waters.

P
Pulastya
Y
Yayāti
K
Kṛṣṇatīrtha
K
Kṛṣṇa
V
Viṣṇu

FAQs

Pilgrimage is guided by revelation and lineage of teaching; a tīrtha is revered because of the deity’s abiding presence.

Kṛṣṇatīrtha, described as beloved of Kṛṣṇa and a place where Viṣṇu is eternally present.

A general injunction to go/visit (gacchet) Kṛṣṇatīrtha; the detailed rites are not stated in this verse.