Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

पुलस्त्य उवाच । महाविनायको ह्येवं तत्र जातो मही पते । तस्मिन्दृष्टे च यत्पुण्यं तत्त्वमेकमनाः शृणु

pulastya uvāca | mahāvināyako hyevaṃ tatra jāto mahī pate | tasmindṛṣṭe ca yatpuṇyaṃ tattvamekamanāḥ śṛṇu

Pulastya dit : «Ainsi naquit là Mahāvināyaka, ô seigneur de la terre. Maintenant, écoute d’un esprit unifié le mérite qui vient de sa contemplation».

पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महाविनायकःthe great Vinayaka (Ganesha)
महाविनायकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहā (प्रातिपदिक) + विनायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/समर्थक
एवम्thus/in this manner
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
जातःborn/arisen
जातः:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महीO earth
मही:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
पतेO lord (of the earth)
पते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
तस्मिन्in/when that (is)
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
दृष्टेwhen (he/it is) seen
दृष्टे:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; लोके सप्तमी (absolute locative)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
यत्which/whatever
यत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative)
पुण्यम्merit, holy benefit
पुण्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तत्त्वम्that truth/that reality
तत्त्वम्:
Apposition/Predicate nominal (विशेष्य-विशेषणभाव)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
एकमनाःone-pointed in mind
एकमनाः:
Sambodhana/Addressed qualifier (सम्बोधनविशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः = एकं मनः यस्य सः
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Pulastya

Tirtha: Mahāvināyaka (Arbuda)

Type: kshetra

Listener: King (mahi-pati)

Scene: Sage Pulastya, seated in calm authority, addresses the king; behind them, a vision of Mahāvināyaka at Arbuda is implied as the subject of promised merit.

P
Pulastya
M
Mahāvināyaka
M
Mahīpati (the King/listener)

FAQs

Darśana (sacred seeing) is itself a purifying act; focused listening and devotion open the way to spiritual merit.

The Mahāvināyaka shrine-context “there” within Arbuda-khaṇḍa (Arbuda/Mount Abu sacred region).

Attentive śravaṇa (listening) to the mahātmya and taking darśana of Mahāvināyaka.