Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 45

स चकार तथा शीघ्रं ततो धूमो व्यजायत । पातालं तेन सर्वत्र व्याप्तं भूधर वह्निना

sa cakāra tathā śīghraṃ tato dhūmo vyajāyata | pātālaṃ tena sarvatra vyāptaṃ bhūdhara vahninā

Il fit aussitôt ainsi ; alors une fumée s’éleva. Par ce feu semblable à une montagne, tout Pātāla fut envahi en tous lieux.

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
चकारdid
चकार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलिट् (परस्मैपदम्), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
तथाthus
तथा:
Adverbial (manner)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम्
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Adverbial (manner)
TypeIndeclinable
Rootśīghra (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणरूपेण
ततःthen
ततः:
Adverbial (sequence)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तर्ये
धूमःsmoke
धूमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdhūma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
व्यजायतarose
व्यजायत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formलङ् (आत्मनेपदम्), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; वि-उपसर्गः
पातालम्the netherworld
पातालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpātāla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र कर्मणि/विषयत्वे (object of ‘vyāptam’)
तेनby that / by him
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
सर्वत्रeverywhere
सर्वत्र:
Adverbial (location)
TypeIndeclinable
Rootsarvatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (everywhere)
व्याप्तम्pervaded
व्याप्तम्:
Kriya (Result state/फल)
TypeVerb
Rootvi-āp (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि (pervaded)
भूधरmountain-bearing / massive
भूधर:
Karana (Instrument qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhū-dhara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (वह्निना इति सह)
वह्निनाby fire
वह्निना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootvahni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Narrator (contextual; later marked as Vasiṣṭha in this adhyāya)

Tirtha: Arbuda (narrative locus) / Pātāla (mythic realm)

Type: kshetra

Listener: Audience within the Purāṇic dialogue (implied)

Scene: Upon Uttaṅka’s touch, a plume of smoke erupts; a massive, mountain-like blaze spreads, filling the subterranean nāga world, casting serpentine palaces into a haze of heat and fear.

U
Uttaṅka
P
Pātāla
D
dhūma (smoke)
V
vahni (fire)

FAQs

Purifying power (agni) exposes what is hidden; dharma brings concealed wrongdoing into the open.

None explicitly; the passage is set in Pātāla as part of the Arbuda-khaṇḍa story.

None; it narrates the arising of smoke and the spreading of fire.