Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

तस्यैवोत्तरदिग्भागे द्वितीयोऽन्यः प्रतिष्ठितः । चन्द्रमा धंधुमारेण तद्वत्सोऽपि प्रतिष्ठितः

tasyaivottaradigbhāge dvitīyo'nyaḥ pratiṣṭhitaḥ | candramā dhaṃdhumāreṇa tadvatso'pi pratiṣṭhitaḥ

Dans la partie nord de ce même sanctuaire, un autre—un second temple—fut établi. Là, Candramā (la Divinité lunaire) fut installé par Dhaṃdhumāra; et de même son fils y établit aussi (un sanctuaire).

tasyaof that
tasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
evaindeed
eva:
Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
uttara-dik-bhāgein the northern side/portion
uttara-dik-bhāge:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara (प्रातिपदिक) + diś (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (उत्तरायां दिशि भागे)
dvitīyaḥthe second
dvitīyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdvitīya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (प्रासादः/स्थलः implied)
anyaḥanother
anyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
pratiṣṭhitaḥis established
pratiṣṭhitaḥ:
Kriyā (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootprati-√sthā (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; स्थित्यर्थक
candramāḥthe Moon
candramāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootcandramas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
dhaṃdhumāreṇaby Dhandhumāra
dhaṃdhumāreṇa:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootdhaṃdhumāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; नामविशेषः
tad-vatsaḥhis son
tad-vatsaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + vatsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य वत्सः = his son/calf)
apialso
api:
Sambandha-bodhaka (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अव्यय (also)
pratiṣṭhitaḥis established
pratiṣṭhitaḥ:
Kriyā (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootprati-√sthā (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Sūta (deduced)

Tirtha: Candramā-pratiṣṭhā (within Rātrinātha-kṣetra)

Type: temple

Listener: Brāhmaṇas (implied)

Scene: A map-like sacred scene: the main Rātrinātha shrine, and to its north a second shrine where Candramā is installed; Dhaṃdhumāra and his son perform installation rites with priests and offerings under a moonlit sky.

C
Candramā (Soma)
D
Dhaṃdhumāra
S
Son of Dhaṃdhumāra
U
Uttara-dik (north)

FAQs

Consecration (pratiṣṭhā) of a deity in a kṣetra, especially Soma, is presented as a lineage-strengthening act of dharma.

The Soma-related shrines within the Hāṭakeśvara/Rātrinātha sacred precinct, with a noted northern installation.

The verse implies deity-installation (pratiṣṭhā), though it does not detail the rites.