Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

तत्र ते मानवान्भोगान्भुक्त्वा चैव यथेच्छया । पुनर्निर्यांति तेनैव मार्गेण निजमंदिरम्

tatra te mānavānbhogānbhuktvā caiva yathecchayā | punarniryāṃti tenaiva mārgeṇa nijamaṃdiram

Là, ils goûtent à leur gré les plaisirs des hommes ; puis ils repartent, revenant par ce même passage vers leur propre demeure.

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक adverb)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मानवान्humans, men
मानवान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
भोगान्enjoyments, pleasures
भोगान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
भुक्त्वाhaving enjoyed/consumed
भुक्त्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial participle)
TypeVerb
Root√भुज् (धातु) → भुक्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयार्थक conjunction)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण/particle of emphasis)
यथा-इच्छयाas they wish, at will
यथा-इच्छया:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + इच्छा (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (यथाऽइच्छया = यथेच्छया); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषण-भावे
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (पुनरावृत्तिवाचक adverb)
निर्यान्तिthey go out, depart
निर्यान्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्-√या (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान/present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
तेनby that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
एवindeed, the very same
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण/particle of emphasis)
मार्गेणby the path
मार्गेण:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
निज-मन्दिरम्their own abode
निज-मन्दिरम्:
Karma (Object/goal/कर्म)
TypeNoun
Rootनिज (प्रातिपदिक) + मन्दिर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास ('निजं मन्दिरम्'); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Skanda (deduced; Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative style)

N
Nāga
P
Pātāla

FAQs

Desire-driven enjoyment is depicted as transient; the narrative highlights the tīrtha as a liminal gateway rather than an end in itself.

The Nāgabila passage (the famed route used for coming-and-going) within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya setting.

No direct ritual is prescribed; the verse continues the site’s mythic description.