Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

अज्ञाता पतिना मात्रा तथान्यैरपि बांधवैः । कृष्णपक्षं समासाद्य विजने हृष्टमानसा

ajñātā patinā mātrā tathānyairapi bāṃdhavaiḥ | kṛṣṇapakṣaṃ samāsādya vijane hṛṣṭamānasā

À l’insu de son mari, de sa mère et des autres parents, elle choisissait la quinzaine sombre (kṛṣṇa-pakṣa) et, dans un lieu retiré, s’y rendait l’esprit réjoui.

ajñātāunknown/unnoticed
ajñātā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootjñā (धातु)
Formभूतकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle) ‘अज्ञात’ (na known); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (सा) विशेषणम्
patināby (her) husband
patinā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करणे/Instrumental), एकवचनम्
mātrāby (her) mother
mātrā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करणे/Instrumental), एकवचनम्
tathāand likewise
tathā:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formसमुच्चय/प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: likewise/and also)
anyaiḥby other
anyaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (bāṃdhavaiḥ)
apialso
api:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक-अव्ययम् (particle: also/even)
bāṃdhavaiḥby relatives
bāṃdhavaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootbāndhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करणे/Instrumental), बहुवचनम्
kṛṣṇa-pakṣamthe dark fortnight
kṛṣṇa-pakṣam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa (प्रातिपदिक) + pakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Object), एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (कृष्णः पक्षः)
samāsādyahaving come to
samāsādya:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ā-sad (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund/Absolutive): having reached/entered
vijanein a lonely place
vijane:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootvijana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणे/Locative), एकवचनम्
hṛṣṭa-mānasāwith a delighted mind
hṛṣṭa-mānasā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roothṛṣṭa (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित) + mānasa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्; समासः—कर्मधारयः (हृष्टं मानसं यस्याः)

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Caturāsya-āśrama tīrtha (context)

Type: kshetra

Listener: Brāhmaṇas / sages

Scene: A moonless or thin-crescent night; the woman slips away unseen from household watch, moving toward a lonely grove near the sacred precinct, her face lit by faint starlight and desire.

FAQs

Hidden actions still bind the doer; dharma is not determined by secrecy but by truth and right conduct.

Not specified in this verse; it functions as narrative background within a tīrtha-māhātmya.

None; the mention of kṛṣṇapakṣa is contextual (timing for secrecy), not a vrata instruction here.