Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

ततो निःक्षत्रिये लोके कृत्वा हयमखं च सः । प्रायच्छत्सकलामुर्वीं ब्राह्मणेभ्यश्च दक्षिणाम्

tato niḥkṣatriye loke kṛtvā hayamakhaṃ ca saḥ | prāyacchatsakalāmurvīṃ brāhmaṇebhyaśca dakṣiṇām

Puis, le monde étant devenu sans kṣatriya, il accomplit le sacrifice du Cheval (Aśvamedha) et donna la terre entière, ainsi que les dons rituels (dakṣiṇā), aux brāhmaṇa.

ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक
निःक्षत्रियेin a kṣatriya-less
निःक्षत्रिये:
Viśeṣaṇa (Qualifier of locus)
TypeAdjective
Rootनिःक्षत्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विशेषणम्
लोकेworld
लोके:
Adhikaraṇa (Location)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
कृत्वाhaving performed
कृत्वा:
Kriyā (Absolutive; prior action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त; पूर्वकालिक क्रिया
हयमखम्horse-sacrifice (aśvamedha)
हयमखम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootहय + मख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हयानां मखः)
and
:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
सःhe
सः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
प्रायच्छत्gave
प्रायच्छत्:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootप्र-दा (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
सकलाम्entire
सकलाम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
उर्वीम्earth/land
उर्वीम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootउर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
ब्राह्मणेभ्यःto the brāhmaṇas
ब्राह्मणेभ्यः:
Sampradāna (Recipient)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), बहुवचन
and
:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
दक्षिणाम्ritual fee/gift
दक्षिणाम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual locus)

Type: kshetra

Scene: Aśvamedha setting: sacrificial enclosure, horse with ceremonial ornaments, priests chanting; Paraśurāma offers the earth symbolically—maps/soil in a golden vessel—along with dakṣiṇā to brāhmaṇas.

P
Paraśurāma (implied)
B
Brāhmaṇas
H
Hayamakha (Aśvamedha)

FAQs

Ritual power is completed by generosity: yajña is paired with dāna and dakṣiṇā, affirming the Purāṇic ethic of redistribution and humility.

The chapter’s sacred setting remains tied to Hāṭakeśvara-kṣetra, within whose māhātmya the narrative unfolds.

Performance of hayamakha (Aśvamedha) and the giving of dakṣiṇā—along with the gifting of land/earth to brāhmaṇas.