Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

रोमक उवाच । अन्यस्यापि निशानाथ न शापः कर्तुमन्यथा । शक्यते किं पुनस्तस्य दक्षस्यामिततेजसः

romaka uvāca | anyasyāpi niśānātha na śāpaḥ kartumanyathā | śakyate kiṃ punastasya dakṣasyāmitatejasaḥ

Romaka dit : «Ô Seigneur de la Nuit, même la malédiction d’un autre ne peut être faite autrement ; combien moins celle de Dakṣa, dont l’éclat est sans mesure !»

रोमकःRomaka
रोमकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरोमक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
अन्यस्यof another (person)
अन्यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन (Singular)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थ (also/even)
निशानाथO lord of the night (Moon)
निशानाथ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनिशानाथ (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; तत्पुरुष-समास: निशायाः नाथः (lord of night)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
शापःa curse
शापः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
कर्तुम्to do/utter (a curse)
कर्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), कर्तुम् = to do/make
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
शक्यतेis possible
शक्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive), आत्मनेपद
किम्what?
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; प्रश्नार्थक (interrogative)
पुनःthen/moreover
पुनः:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरुक्ति/विशेषणार्थ (again/then/moreover)
तस्यof him/that
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
दक्षस्यof Dakṣa
दक्षस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
अमिततेजसःof the immeasurably radiant (one)
अमिततेजसः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअमित-तेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; कर्मधारय-समास: अमितं तेजः यस्य (of one whose splendor is immeasurable)

Romaka (sage)

Type: kshetra

Listener: Candra (Niśānātha/Rātripati)

Scene: Romaka addresses the Moon (Niśānātha/Rātripati), emphasizing that Dakṣa’s curse cannot be reversed; the Moon appears wan and afflicted, listening in humility.

R
Romaka (sage)
C
Candra (Moon)
D
Dakṣa

FAQs

Actions and their dharmic consequences (śāpa/karma) carry weight; wisdom does not deny consequence but guides one toward lawful, sacred means of relief.

The dialogue unfolds in the Prabhāsa-kṣetra context within the Tīrthamāhātmya.

None in this verse; it establishes the firmness of Dakṣa’s curse, setting up the need for an authorized spiritual remedy.