Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तस्यां यः कुरुते स्नानं मासि वै फाल्गुने नरः । सोपवासः सिताष्टम्यां वांछितं लभते च सः

Transliteration

tasyāṃ yaḥ kurute snānaṃ māsi vai phālgune naraḥ | sopavāsaḥ sitāṣṭamyāṃ vāṃchitaṃ labhate ca saḥ

Translation

Quiconque se baigne dans ce vāpī au mois de Phālguna et observe le jeûne (upavāsa) au huitième jour de la quinzaine claire obtient la grâce désirée.

Word by Word

• तस्याम्: in that (place/river)
• तस्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणे/Locative), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (तद्)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्तरि/Nominative), एकवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)

• कुरुते: does, performs
• कुरुते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमानकाल/Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• स्नानम्: bath, bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक; स्ना-धातोः भाव/कर्मणि नाम)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Accusative), एकवचनम्

• मासि: in the month
• मासि: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणे/Locative), एकवचनम्

• वै: indeed
• वै: Sambandha/Emphasis (Nipata/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपातः (particle/emphasis)

• फाल्गुने: in (the month of) Phālguna
• फाल्गुने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: फाल्गुन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणे/Locative), एकवचनम्; मास-नाम

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्तरि/Nominative), एकवचनम्

• सोपवासः: (being) fasting
• सोपवासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स-उपवास (प्रातिपदिक); उपवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'उपवासयुक्तः' इति विशेषणम्; स- (सहित/with) उपसर्गवत्-पूर्वपदेन समासः

• सिताष्टम्याम्: on the bright eighth (tithi)
• सिताष्टम्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सिता + अष्टमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणे/Locative), एकवचनम्; 'सितायाः अष्टमी' (शुक्लपक्ष-अष्टमी)

• वाञ्छितम्: the desired (boon)
• वाञ्छितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाञ्छित (कृदन्त-प्रातिपदिक; वाञ्छ्/वञ्च् धातोः क्त-प्रत्ययः)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Accusative), एकवचनम्; 'इष्टम्/अभिलषितम्'

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमानकाल/Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kūpa (sacred well) associated with Kapilā–Siddhakṣetra complex (name not specified in verse)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at a stone-lined sacred well at dawn in Phālguna; one devotee, fasting, offers arghya and prays with folded hands; subtle divine radiance over the water.

Characters & Entities

• Phālguna
• śuklāṣṭamī (bright eighth)
• vāpī
• snāna
• upavāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When devotion is paired with disciplined observance (snāna and upavāsa) at a tīrtha, one’s rightful aims are fulfilled through dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sin-destroying vāpī near Agastya-kuṇḍa described in the preceding verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathed in the vāpī during Phālguna and observe a fast on śuklāṣṭamī (bright 8th lunar day) for fulfillment of wishes.