Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 74

Devanagari script

नृपः कलशनामाहं हैहयान्वयसंभवः । शप्तो दुर्वाससा पूर्वं कस्मिंश्चित्कारणांतरे

Transliteration

nṛpaḥ kalaśanāmāhaṃ haihayānvayasaṃbhavaḥ | śapto durvāsasā pūrvaṃ kasmiṃścitkāraṇāṃtare

Translation

«Je suis un roi nommé Kalaśa, né dans la lignée des Haihaya. Jadis, pour quelque raison, Durvāsas m’a maudit.»

Word by Word

• नृपः: (I am) a king
• नृपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कलशनामा: named Kalaśa
• कलशनामा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कलश (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः: ‘कलशः नाम यस्य सः’ = named Kalaśa

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• हैहयान्वयसंभवः: born in the Haihaya lineage
• हैहयान्वयसंभवः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हैहय (प्रातिपदिक) + अन्वय (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (हैहय-अन्वय)-सम्भवः इति षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘born from the lineage of the Haihayas’

• शप्तः: cursed
• शप्तः: Karta (State/कर्ता-भाव)
• Type: Adjective
• Root: √शप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अहम् इति विशेषणम्

• दुर्वाससा: by Durvāsas
• दुर्वाससा: Karana (Agent-instr./करण)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• पूर्वम्: formerly
• पूर्वम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्वम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb): formerly/previously

• कस्मिंश्चित्: in some
• कस्मिंश्चित्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अनिश्चितार्थक ‘in some’

• कारणान्तरे: in another circumstance
• कारणान्तरे: Adhikarana (Circumstance/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कारणस्य अन्तरम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः; ‘in another cause/circumstance’

Speaker

King Kalaśa

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The king, now human, declares his name and Haihaya origin before Nandinī; a subtle visual of a royal emblem (Haihaya insignia) contrasts with the recent tiger-form memory.

Characters & Entities

• Kalaśa
• Haihaya
• Durvāsas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Acknowledging one’s fall and its cause is the first step toward purification; Purāṇas frame suffering as a gateway to tīrtha-based renewal.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader episode unfolds in the glorification of Camatkārapura-kṣetra, a tīrtha praised for removing sins and granting boons.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it introduces the speaker’s identity and karmic predicament.