Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

। सूत उवाच । विश्वामित्रसमुद्भूतं कुण्डं तत्रापरं शुभम् । संतिष्ठते द्विजश्रेष्ठाः सर्वकामप्रदायकम्

| sūta uvāca | viśvāmitrasamudbhūtaṃ kuṇḍaṃ tatrāparaṃ śubham | saṃtiṣṭhate dvijaśreṣṭhāḥ sarvakāmapradāyakam

Sūta dit : Là, ô meilleurs des brahmanes, se tient un autre bassin sacré, propice et pur, né de Viśvāmitra, qui accorde l’accomplissement de tous les désirs.

sūtaḥSūta
sūtaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
viśvāmitra-samudbhūtamarisen from Viśvāmitra
viśvāmitra-samudbhūtam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootviśvāmitra (प्रातिपदिक) + samudbhūta (√bhū + sam-ud- + क्त)
Formकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—पञ्चमी-तत्पुरुष (viśvāmitrāt samudbhūtam)
kuṇḍama sacred pond
kuṇḍam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkuṇḍa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), देशवाचक
aparamanother
aparam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootapara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् ‘kuṇḍam’
śubhamauspicious
śubham:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् ‘kuṇḍam’
saṃtiṣṭhatestands/exists
saṃtiṣṭhate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (धातु) + sam- (उपसर्ग)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
dvija-śreṣṭhāḥO best of the twice-born
dvija-śreṣṭhāḥ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक) + śreṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative/संबोधन), बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (dvijānāṃ śreṣṭhāḥ)
sarva-kāma-pradāyakambestower of all desires
sarva-kāma-pradāyakam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + kāma (प्रातिपदिक) + pradāyaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (sarveṣāṃ kāmānāṃ pradāyakam); विशेषणम् ‘kuṇḍam’

Sūta

Tirtha: Viśvāmitra-kuṇḍa

Type: kund

Listener: dvija-śreṣṭhas (best of Brahmins)

Scene: Sūta points out an auspicious pool shimmering amid trees; sages listen as the origin from Viśvāmitra is proclaimed; the kuṇḍa appears calm, lotus-filled, and inviting.

S
Sūta
V
Viśvāmitra
K
Kuṇḍa (sacred pool)

FAQs

A tīrtha linked to a great ṛṣi carries transformative power, making human aspirations align with dharma and become fulfilled.

An auspicious kuṇḍa said to have arisen from Ṛṣi Viśvāmitra—commonly understood as “Viśvāmitra-kuṇḍa.”

No explicit rite is stated here; the verse introduces the tīrtha and its fruit (sarvakāmaprada).