Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा भगवान्विष्णुः प्रोवाचाथ पुरंदरम् । चिरं मनसि निश्चित्य क्षेत्राण्यायतनानि च

sūta uvāca | tacchrutvā bhagavānviṣṇuḥ provācātha puraṃdaram | ciraṃ manasi niścitya kṣetrāṇyāyatanāni ca

Sūta dit : Ayant entendu cela, le Bienheureux Viṣṇu s’adressa alors à Purandara (Indra), après avoir longuement délibéré en son esprit au sujet des kṣetra sacrés et des demeures saintes.

सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रोवाचspoke (said)
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/सम्बन्धसूचक (then/now)
पुरंदरम्to Purandara (Indra)
पुरंदरम्:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपुरंदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चिरम्for a long time
चिरम्:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
मनसिin (his) mind
मनसि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
निश्चित्यhaving decided
निश्चित्य:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+चित् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया
क्षेत्राणिholy places/fields
क्षेत्राणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
आयतनानिabodes/shrines
आयतनानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

Sūta

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages

Scene: Sūta narrates as Viṣṇu, after inward contemplation, turns to address Indra—suggesting a calm, luminous court of devas with maps/visions of kṣetras implied.

S
Sūta
V
Viṣṇu
P
Purandara (Indra)
K
Kṣetra
Ā
Āyatana

FAQs

Sacred places are not random: kṣetras and āyatanas are divinely discerned as supports for dharma-restoring practice.

The verse introduces the selection of kṣetras/āyatanas but does not yet name the specific site.

Tapas is the implied practice; the verse sets up instructions about where it should be performed.