Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

Devanagari script

दुर्वासा उवाच । साधयिष्याम्यहं मन्त्रमभीष्टं कमपि व्रती । तस्य सिद्धिकृते ब्रूहि विधानं शास्त्रसंभवम्

Transliteration

durvāsā uvāca | sādhayiṣyāmyahaṃ mantramabhīṣṭaṃ kamapi vratī | tasya siddhikṛte brūhi vidhānaṃ śāstrasaṃbhavam

Translation

Durvāsas dit : « Moi, observant des vœux, je désire accomplir un mantra selon mon souhait. Dis-moi la règle, fondée sur les śāstra, par laquelle ce mantra atteint la perfection. »

Word by Word

• दुर्वासाः: Durvāsas
• दुर्वासाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन

• साधयिष्यामि: I will accomplish/perform
• साधयिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: साधय् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• मन्त्रम्: mantra
• मन्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• अभीष्टम्: desired
• अभीष्टम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभीष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (इष्/इच्छ् अर्थे)

• कम्: some/any
• कम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधान/समुच्चयार्थक (particle: even/also)

• व्रती: a vow-observer (ascetic)
• व्रती: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्रतिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of it/of that
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• सिद्धिकृते: for (its) success
• सिद्धिकृते: Artha/Hetu (Purpose/हेतु)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि + कृते (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थे (for the sake of); तत्पुरुष (सिद्ध्याः कृते)

• ब्रूहि: tell
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विधानम्: procedure, rule
• विधानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शास्त्रसम्भवम्: arising from scripture
• शास्त्रसम्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शास्त्र + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (शास्त्रात् सम्भवः)

Speaker

Durvāsā

Skanda Dialogue

Listener: Lomaharṣaṇa (Sūta’s father)

Visual Art Cues

Scene: Durvāsas, austere and radiant, addresses Lomaharṣaṇa in an āśrama, asking for the scriptural procedure to perfect a desired mantra; his posture is firm, eyes intense, yet reverent to śāstra.

Characters & Entities

• Durvāsā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even powerful ascetics seek mantra-siddhi through śāstra-based discipline rather than mere impulse.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The site is not named in this verse; it leads into the glorification of Camatkārapura and Citreśvarīpīṭha.

What ritualistic prescription is mentioned?

A request is made for the proper vidhāna (procedure) for mantra-siddhi; details follow in subsequent verses.