Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

नागा ऊचुः । भोगानपि प्रभुंजाना न वयं तत्र पद्मज । शक्नुमो वस्तुमुर्व्यां नस्तस्मात्स्थानं प्रदर्शय । मर्यादया वर्तयामो यत्रस्था मानवैः समम्

nāgā ūcuḥ | bhogānapi prabhuṃjānā na vayaṃ tatra padmaja | śaknumo vastumurvyāṃ nastasmātsthānaṃ pradarśaya | maryādayā vartayāmo yatrasthā mānavaiḥ samam

Les Nāgas dirent : «Ô Né du Lotus, même si nous y goûtons les plaisirs, nous ne pouvons demeurer sur la terre. Montre-nous donc un lieu convenable, où, demeurant dans les justes limites, nous puissions vivre avec les hommes.»

नागाःthe Nāgas
नागाः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
ऊचुःsaid
ऊचुः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्षभूत/perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्
भोगान्enjoyments
भोगान्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootभोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
अपिeven
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चय-अव्ययम् (even/also)
प्रभुञ्जानाःwhile enjoying
प्रभुञ्जानाः:
कर्ता (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र + भुज् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle) ‘प्रभुञ्जान’; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्तृविशेषणम्
not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation)
वयम्we
वयम्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (1st person pronoun)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेश-अव्ययम्
पद्मजO lotus-born (Brahmā)
पद्मज:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootपद्मज (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समासः (पद्मात् जातः); पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
शक्नुमःwe are able
शक्नुमः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमानकालः), परस्मैपदम्, उत्तम-पुरुषः, बहुवचनम्
वस्तुम्to dwell
वस्तुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeIndeclinable
Rootवस् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive)
उर्व्याम्on the earth
उर्व्याम्:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootउर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
नःfor us/to us
नः:
सम्प्रदान (Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्तिः, बहुवचनम् (enclitic: of us/to us); अत्र चतुर्थी (dative) अधिकयुक्ता
तस्मात्therefore
तस्मात्:
हेतु/अपादान (Reason/Source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम् (ablative)
स्थानम्a place
स्थानम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
प्रदर्शयshow (you)
प्रदर्शय:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्र + दृश् (धातु)
Formलोट्-लकारः (आज्ञार्थकः), परस्मैपदम्, मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्
मर्यादयाby/with propriety (due bounds)
मर्यादया:
करण (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootमर्यादा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
वर्तयामःwe conduct ourselves / we live
वर्तयामः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमानकालः), परस्मैपदम्, उत्तम-पुरुषः, बहुवचनम्; causative sense possible in usage, but form taken as denominative/causative ‘वर्तय’ from √वृत्
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (Location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेश-अव्ययम् (relative adverb: where)
स्थाःbeing situated
स्थाः:
कर्ता (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘स्थ’ (standing/being); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्तृविशेषणम् (we who are situated)
मानवैःwith humans
मानवैः:
सह (Association)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
समम्equally/together
समम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगे अव्ययवत् (adverb: equally/together)

Nāgas

Listener: Sages (frame); internal: Brahmā (Padmajā) addressed by nāgas

Scene: Nāga chiefs speak with folded hands to the Lotus-born (Brahmā): they acknowledge pleasures but request a rightful place on earth to live alongside humans within due bounds.

N
Nāgas
B
Brahmā (Padmaja)
M
Mānava (humans)

FAQs

True dharma is living within maryādā—right limits—so that different beings can coexist without harm.

This request sets up the later designation of a specific kṣetra for Nāgas on earth—identified shortly as Cāmatkārapura.

No ritual is prescribed; the verse emphasizes ethical restraint and a sanctioned place of residence.