Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 76

अथवा बिल्व शंस त्वं यदि बिल्वोपमस्तनी । भ्रममाणा वने दृष्टा मम प्राणसमा प्रिया

athavā bilva śaṃsa tvaṃ yadi bilvopamastanī | bhramamāṇā vane dṛṣṭā mama prāṇasamā priyā

Ou bien, ô arbre bilva, dis-le-moi—si tu as vu ma bien-aimée, aux seins pareils au fruit bilva, errant dans la forêt ; elle m’est chère comme mon propre souffle de vie.

अथवाor else
अथवा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootअथवा (अव्यय)
Formअव्ययम्; विकल्पार्थक (or else)
बिल्वO bilva-tree
बिल्व:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootबिल्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
शंसtell/declare
शंस:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशंस् (धातु)
Formलोट्-लकारः (आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्ययम्; शर्तार्थक (if)
बिल्व-उपम-स्तनीhaving breasts like bilva fruit
बिल्व-उपम-स्तनी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबिल्व (प्रातिपदिक) + उपम (प्रातिपदिक) + स्तनिन्/स्तनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: बिल्वेन उपमा यस्याः स्तनौ (breasts like bilva-fruit)
भ्रममाणाwandering
भ्रममाणा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootभ्रम् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमान-कृदन्तः (शतृ), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
वनेin the forest
वने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
दृष्टाseen
दृष्टा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
प्राण-समाas dear as life
प्राण-समा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राण (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: प्राणैः समा (equal to life)
प्रियाbeloved (woman)
प्रिया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

A lovelorn husband/lover (narrative voice within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Type: kshetra

Scene: A sacred bilva tree with trifoliate leaves stands prominent; the seeker touches its trunk or folds hands before it, asking if it has seen the beloved with bilva-like breasts, his voice trembling as he calls her prāṇa-samā.

B
bilva (Aegle marmelos)
V
vane (forest)

FAQs

The verse dramatizes prāṇa-samā attachment; Purāṇic narratives often use such emotion to contrast worldly dependence with the steadier refuge of dharma and devotion.

No tīrtha is named in this verse; it occurs within a Tīrthamāhātmya chapter where sacred geography is the larger frame.

None stated here.