Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 57

ततः शक्तिस्वरूपः स्यात्सोऽक्षयी कीर्त्यते यतः । सदाशिवस्य निःश्वासः शैवं वर्षशतं भवेत् । उच्छ्वासस्तु पुनस्तस्य शक्तिरूपेण संस्थितः

tataḥ śaktisvarūpaḥ syātso'kṣayī kīrtyate yataḥ | sadāśivasya niḥśvāsaḥ śaivaṃ varṣaśataṃ bhavet | ucchvāsastu punastasya śaktirūpeṇa saṃsthitaḥ

Ensuite, on devient de la nature même de Śakti ; c’est pourquoi on la proclame «impérissable». Cent années śaiva sont dites n’être qu’une seule expiration de Sadāśiva ; et son inspiration, de nouveau, demeure établie sous la forme de Śakti.

ततःthereafter
ततः:
सम्बन्धसूचक (Discourse adverb)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; अपादान/क्रमवाचक (thereafter/from that)
शक्तिस्वरूपः(he) of Śakti-form
शक्तिस्वरूपः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक) + स्वरूप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (having the form of Śakti)
स्यात्would be / may become
स्यात्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अक्षयीimperishable
अक्षयी:
कर्तृसम्बन्धी विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअक्षयिन्/अक्षयी (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
कीर्त्यतेis proclaimed
कीर्त्यते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootकीर्त् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive)
यतःbecause
यतः:
हेतु (Cause marker)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्ययम्; हेत्वर्थक (because/for which reason)
सदाशिवस्यof Sadāśiva
सदाशिवस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootसदाशिव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
निःश्वासःexhalation
निःश्वासः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिःश्वास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
शैवम्Śaiva (pertaining to Śiva)
शैवम्:
विशेषण (Adjective)
TypeAdjective
Rootशैव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying 'वर्षशतम्')
वर्षशतम्a hundred years
वर्षशतम्:
प्रत्यय (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (here: predicate nominal with 'भवेत्'); द्विगु-समासः
भवेत्would be
भवेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
उच्छ्वासःinhalation
उच्छ्वासः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउच्छ्वास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
तुbut
तु:
सम्बन्धसूचक (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
पुनःagain
पुनः:
सम्बन्धसूचक (Adverb)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्ययम्; पुनरुक्ति/पुनरावृत्तिवाचक (again)
तस्यof him/of that
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
शक्तिरूपेणin the form of Śakti
शक्तिरूपेण:
करण/प्रकार (Instrument/Mode)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (in the form of Śakti)
संस्थितःis situated / established
संस्थितः:
कर्तृसम्बन्धी विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसम् + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्तान्त कृदन्तः; पुल्लिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Narrative voice (Sūta as continuing expositor within the Māhātmya context)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Brāhmaṇas (dvijas) in the narrative assembly

Scene: A vast cosmic tableau: Sadāśiva seated in serene transcendence; from his breath emerge kalpas and yugas as luminous streams; Śakti appears as an imperishable radiance re-entering as inhalation, encircling the cosmos like a protective aura.

Ś
Śakti
S
Sadāśiva

FAQs

It presents Śiva-Śakti as the imperishable ground of creation, with cosmic time itself portrayed as the rhythm of Sadāśiva’s breath.

The surrounding narrative belongs to Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya in the Nāgara-khaṇḍa, though this verse is primarily theological.

No explicit rite is stated; the verse emphasizes contemplation of Śiva-Śakti and cosmic order.