Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 151

Devanagari script

तस्य कन्या समभवद्रूपेणाप्रतिमा भुवि । सा मया सहसा दृष्टा क्रीडमाना यथेच्छया

Transliteration

tasya kanyā samabhavadrūpeṇāpratimā bhuvi | sā mayā sahasā dṛṣṭā krīḍamānā yathecchayā

Translation

Il eut une fille, sans pareille en beauté sur la terre. Soudain je la vis, jouant librement selon son bon plaisir.

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी, एकवचनम्

• कन्या: daughter
• कन्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• समभवत्: came to be/was born
• समभवत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः सम्; परस्मैपदम्

• रूपेण: in beauty/by form
• रूपेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्

• अप्रतिमा: incomparable
• अप्रतिमा: Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ- (नञ्) + प्रतिमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; नञ्-समासः (not having an equal)

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक: भुव्/भू)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम्

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• मया: by me
• मया: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया, एकवचनम्

• सहसा: suddenly
• सहसा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb: suddenly)

• दृष्टा: was seen
• दृष्टा: Kriya (Passive predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगार्थं (passive sense: was seen)

• क्रीडमाना: playing
• क्रीडमाना: Karta (Participial subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: क्रीड् (धातु) + शतृ/शानच् (वर्तमान-कृदन्त)
• Form: शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्तः (present participle, Ātmanepada); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• यथेच्छया: as she wished/at will
• यथेच्छया: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + इच्छा (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; समस्तपदम् अव्ययवत्; अर्थे—यथेष्टम् (as she wished)

Speaker

Narrator (first-person)

Visual Art Cues

Scene: A secluded āśrama-grove: a radiant maiden plays freely among flowering trees while the narrator unexpectedly beholds her, struck by her beauty.

Characters & Entities

• Bhārgava’s daughter (unnamed here)
• Sudarśanā (context)
• Gālava (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse sets up a dharmic narrative: chance encounters in Purāṇic stories often become catalysts for moral instruction and sacred-place glorification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The line is part of a broader Tīrthamāhātmya account in Nāgara Khaṇḍa, but it does not name a particular tīrtha by itself.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces a character and a moment of sight (darśana) that advances the story.