Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

ऋषय ऊचुः । प्रभूतानि त्वयोक्तानि व्रतानि नियमास्तथा । प्रसुप्ते पुंडरीकाक्षे येषां संख्या न विद्यते

ṛṣaya ūcuḥ | prabhūtāni tvayoktāni vratāni niyamāstathā | prasupte puṃḍarīkākṣe yeṣāṃ saṃkhyā na vidyate

Les sages dirent : «Tu as exposé d’innombrables vœux et observances—si nombreux qu’on ne peut les compter—à pratiquer lorsque le Seigneur aux yeux de lotus demeure dans son sommeil sacré.»

ṛṣayaḥthe sages
ṛṣayaḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (Nominative plural)
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
prabhūtānimany; abundant
prabhūtāni:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootprabhūta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (Nom/Acc plural); व्रतानि इत्यस्य विशेषणम्
tvayāby you
tvayā:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Instrumental singular)
uktānispoken; stated
uktāni:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvac (धातु) + ukta (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; prabhūtāni इत्यस्य विशेषणम्
vratānivows; observances
vratāni:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvrata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (Nom/Acc plural)
niyamāḥrules; restraints
niyamāḥ:
Karma (Co-object/कर्म)
TypeNoun
Rootniyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (Nominative plural)
tathāand also; likewise
tathā:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-विशेषणम् (adverb)
prasuptewhen (he is) asleep
prasupte:
Adhikarana (Condition/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootpra-supta (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (past participle, active sense), पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (Locative singular); पुंडरीकाक्षे इत्यस्य विशेषणम्
puṃḍarīkākṣeO lotus-eyed one
puṃḍarīkākṣe:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpuṃḍarīka-akṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (Locative singular); संबोधनार्थे/अधिकरणे प्रयोगः
yeṣāmof which (vows/rules)
yeṣām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम् (Genitive plural)
saṃkhyānumber; count
saṃkhyā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃkhyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (Nominative singular)
nanot
na:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
vidyateexists; is found
vidyate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvid (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्; भावे प्रयोगः (exists)

Ṛṣis (sages)

Tirtha: Cāturmāsya (temporal tīrtha)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/brāhmaṇas

Scene: A circle of sages respectfully questioning the narrator about countless vows observed during the lotus-eyed Lord’s cosmic sleep; imagery hints at Viṣṇu reclining on Śeṣa in the background as a symbolic overlay.

Ṛṣis
P
Puṇḍarīkākṣa (Viṣṇu)
V
Vrata
N
Niyama

FAQs

Dharma is supported by regulated vows and disciplines, especially in sacred seasonal windows like Cāturmāsya, approached through humble inquiry.

No particular tirtha is specified in this opening question; it transitions from site-māhātmya into vrata-focused instruction.

It references numerous vratas and niyamas observed during the period associated with Viṣṇu’s sacred sleep (commonly linked with Cāturmāsya).