Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 98

Devanagari script

एतत्पवित्रमायुष्यं मांगल्यं पापनाशनम् । हाटकेश्वरजक्षेत्रमाहात्म्यं शृण्वतां सदा

Transliteration

etatpavitramāyuṣyaṃ māṃgalyaṃ pāpanāśanam | hāṭakeśvarajakṣetramāhātmyaṃ śṛṇvatāṃ sadā

Translation

Ce récit est purificateur, accroît la longévité, porte bonheur et détruit le péché—pour ceux qui écoutent sans cesse la grandeur du kṣetra sacré de Hāṭakeśvara.

Word by Word

• एतत्-पवित्रम्: this holy (thing)
• एतत्-पवित्रम्: Visheshana (Predicative qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पवित्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘this (is) holy’

• आयुष्यम्: life-giving
• आयुष्यम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: आयुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘life-promoting’

• माङ्गल्यम्: auspiciousness
• माङ्गल्यम्: Vidheya (Predicate noun)
• Type: Noun
• Root: माङ्गल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• पाप-नाशनम्: sin-destroying
• पाप-नाशनम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी: पापस्य नाशनम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• हाटकेश्वरज-क्षेत्र-माहात्म्यम्: the greatness of the Hāṭakeśvara-related sacred field
• हाटकेश्वरज-क्षेत्र-माहात्म्यम्: Karma (Object of hearing)
• Type: Noun
• Root: हाटकेश्वर (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष-समासः; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अर्थः ‘हाटकेश्वरजस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यम्’ (glory of the field connected with Hāṭakeśvara)

• शृण्वताम्: of those who listen
• शृण्वताम्: Sambandha (Genitive: for/of listeners)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) → शृण्वत् (कृदन्त, शतृ)
• Form: कृदन्त (शतृ-वर्तमानकाले), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; ‘of those who are listening’

• सदा: always
• सदा: Kala (Time adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय, कालवाचक (always)

Speaker

Narratorial voice (Sūta implied by Māhātmya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A sacred storytelling assembly: a paurāṇika recites the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya; listeners sit attentively with lamps and manuscripts; the shrine appears behind, radiating auspiciousness.

Characters & Entities

• Hāṭakeśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa—devout listening to a tīrtha’s māhātmya—is itself a meritorious practice that purifies and removes sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Hāṭakeśvara-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Regular listening/recitation context (śṛṇvatām sadā) of the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya.