Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

अन्नं ब्रह्म इति प्रोक्तमन्ने प्राणाः प्रतिष्ठिताः । तस्मादन्नप्रदो नित्यं वारिदश्च भवेन्नरः

Transliteration

annaṃ brahma iti proktamanne prāṇāḥ pratiṣṭhitāḥ | tasmādannaprado nityaṃ vāridaśca bhavennaraḥ

Translation

« La nourriture est proclamée Brahman ; dans la nourriture se tiennent les souffles de vie. » C’est pourquoi l’homme doit toujours être donateur de nourriture, et aussi donateur d’eau.

Word by Word

• अन्नम्: food
• अन्नम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ब्रह्म: Brahman
• ब्रह्म: Predicate nominal (विधेय)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समानााधिकरणम् (अन्नम्)

• इति: thus
• इति: Discourse marker (वाक्यसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (उद्धरण/इत्यर्थक particle)

• प्रोक्तम्: is said; has been declared
• प्रोक्तम्: Kriya (Implied predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-वच् (धातु) + क्त (कृत्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (अस्ति) इति लुप्त-क्रिया

• अन्ने: in food
• अन्ने: Adhikarana (Location/Support/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• प्राणाः: vital breaths; life-forces
• प्राणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुँलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• प्रतिष्ठिताः: are established
• प्रतिष्ठिताः: Kriya (Implied predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-स्था (धातु) + क्त (कृत्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुँलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (सन्ति) इति लुप्त-क्रिया

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu/Apadana (Reason/Source)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुँलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• अन्नप्रदः: a giver of food
• अन्नप्रदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्न-प्रद (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुँलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (अन्नं प्रददाति इति)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्यम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)

• वारिदः: a giver of water
• वारिदः: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वारि-द (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुँलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (वारि ददाति इति)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/coordination conjunction)

• भवेत्: should become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुँलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

A Purāṇic narrator addressing Devarṣi Nārada (deduced from nearby vocative 'nārada')

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (implied)

Visual Art Cues

Scene: A donor offers bowls of cooked rice and jars of cool water to pilgrims and mendicants; a subtle radiance indicates ‘anna as Brahman’—Brahman present in the act of feeding.

Characters & Entities

• Brahman
• Prāṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Since life itself rests on food, giving food (and water) is upheld as a highest form of dharma and reverence to Brahman.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse appears within a Tīrthamāhātmya setting, but this line itself praises dāna universally rather than naming a single tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Regular charity of food (annadāna) and water (jaladāna).