Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

हिरण्याक्ष उवाच । भूताः प्रेताः पिशाचाश्च राक्षसा दैत्यदानवाः । बुभुक्षिताः प्रयाचंते मां नित्यं पद्मसंभव

hiraṇyākṣa uvāca | bhūtāḥ pretāḥ piśācāśca rākṣasā daityadānavāḥ | bubhukṣitāḥ prayācaṃte māṃ nityaṃ padmasaṃbhava

Hiraṇyākṣa dit : Ô Né du Lotus (Padma-saṃbhava, Brahmā), des êtres—bhūtas, pretas, piśācas, rākṣasas, daityas et dānavas—toujours affamés, viennent chaque jour me supplier.

हिरण्याक्षःHiraṇyākṣa
हिरण्याक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहिरण्याक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
भूताःspirits/beings (bhūtas)
भूताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Plural)
प्रेताःdeparted spirits (pretas)
प्रेताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रेत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
पिशाचाःpiśācas (ghouls)
पिशाचाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपिशाच (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
राक्षसाःrākṣasas (demons)
राक्षसाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
दैत्यदानवाःDaityas and Dānavas
दैत्यदानवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य + दानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व-समास (copulative)
बुभुक्षिताःhungry
बुभुक्षिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootबुभुक्षित (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण from धातु भुज्/भुक्ष् ‘to eat’, desiderative sense)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; भूतकालिक-विशेषण (past/passive participial adjective)
प्रयाचन्तेbeg/implore
प्रयाचन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-याच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद
माम्me
माम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम; द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
पद्मसम्भवO lotus-born (Brahmā)
पद्मसम्भव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपद्म + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (padmāt sambhavaḥ = born from the lotus)

Hiraṇyākṣa

Listener: Brahmā (Padmasaṃbhava)

Scene: Hiraṇyākṣa addressing Brahmā: behind him a shadowy host of bhūtas, pretas, piśācas, rākṣasas—gaunt, hungry, imploring—forming a dark procession.

H
Hiraṇyākṣa
B
Brahmā
B
Bhūta
P
Preta
P
Piśāca
R
Rākṣasa
D
Daitya
D
Dānava

FAQs

The Purāṇic worldview links hunger and unrest of certain beings to ritual order and cosmic nourishment through dharmic acts.

No tīrtha is named in this verse.

None directly; it sets up the need for a special provision of ‘satisfaction’ (tṛpti) for hungry beings.