Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

धातूनि सृजता तेन रूप्यं सृष्टं स्वयंभुवा । तेन तद्विहितं श्राद्धे दक्षिणायां प्रतृप्तये

dhātūni sṛjatā tena rūpyaṃ sṛṣṭaṃ svayaṃbhuvā | tena tadvihitaṃ śrāddhe dakṣiṇāyāṃ pratṛptaye

Lorsqu’Il créa les métaux, l’argent fut créé par le Né-de-Lui-même (Svayambhū). C’est pourquoi, dans le Śrāddha, il fut prescrit comme dakṣiṇā, pour une satisfaction parfaite.

धातूनिmetals, elements
धातूनि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधातु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया (Accusative), बहुवचन
सृजताby (him) creating
सृजता:
Karana (Instrument/Agent-instrumental/करण)
TypeAdjective
Rootसृज् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकर्तरि कृदन्त (शतृ); पुंलिङ्गे तृतीया, एकवचन
तेनby him/thereby
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया, एकवचन
रूप्यम्silver
रूप्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरूप्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
सृष्टम्created
सृष्टम्:
Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसृज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (agreeing with 'रूप्यम्')
स्वयंभुवाby the Self-born (Brahmā)
स्वयंभुवा:
Karana (Agent-instrumental/करण)
TypeNoun
Rootस्वयम् (अव्यय) + भू (धातु) → स्वयंभू (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (स्वयं भवति इति/स्वयमेव उत्पन्नः); पुंलिङ्गे तृतीया, एकवचन
तेनby him/thereby
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया, एकवचन
तद्विहितम्that which is prescribed/ordained
तद्विहितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + विहित (वि + धा धातु + क्त, कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/तत्-विहितम् = तेन विहितम्/that-ordained); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
श्राद्धेin śrāddha
श्राद्धे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी (Locative), एकवचन
दक्षिणायाम्as the dakṣiṇā (gift/fee)
दक्षिणायाम्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी, एकवचन
प्रतृप्तयेfor full satisfaction
प्रतृप्तये:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootप्र + तृप् (धातु) + क्तिन् → प्रतृप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे चतुर्थी (4th case/Dative), एकवचन (purpose: 'for satisfaction')

Bhartṛyajña

Type: kshetra

Scene: A brāhmaṇa receives shining silver dakṣiṇā after śrāddha; the donor offers with humility; a subtle cosmic vignette shows Svayambhū creating metals, with silver emerging luminous.

S
Svayambhū (Brahmā)
R
Rūpya (silver)
D
Dakṣiṇā

FAQs

Charity given with sacred intent completes the rite; dakṣiṇā is not an add-on but a dharmic fulfillment of śrāddha.

No specific tīrtha is named here; the verse is a normative statement within the Tīrthamāhātmya narrative.

It prescribes silver as an appropriate dakṣiṇā in śrāddha for ensuring proper satisfaction/completion.