Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

भर्तृयज्ञ उवाच । एतत्सामान्यतः प्रोक्तं मया श्राद्धं यथा नरैः । कर्त्तव्यं विप्रपूर्वैर्यद्वर्णैः पार्थिवसत्तम

bhartṛyajña uvāca | etatsāmānyataḥ proktaṃ mayā śrāddhaṃ yathā naraiḥ | karttavyaṃ viprapūrvairyadvarṇaiḥ pārthivasattama

Bhartṛyajña dit : « Ô meilleur des rois, j’ai exposé de façon générale comment le śrāddha doit être accompli par les hommes des divers varṇa, en commençant par les brāhmaṇas. »

भर्तृयज्ञःBhartṛyajña
भर्तृयज्ञः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभर्तृयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; वक्ता-निर्देशः
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘this’
सामान्यतःgenerally
सामान्यतः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसामान्यतस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (generally)
प्रोक्तम्stated
प्रोक्तम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formकृदन्तः—भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘declared/said’
मयाby me
मया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया (3rd), एकवचन; करणम्/कर्तृ (by me)
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
यथाas
यथा:
Sambandha-bodhaka (Conjunctive/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपमान/प्रकारवाचक (as/how)
नरैःby men
नरैः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया, बहुवचन; कर्तृ (by men)
कर्तव्यंto be done
कर्तव्यं:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृदन्तः—तव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory) ‘कर्तव्य’; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (to be done)
विप्रपूर्वैःwith brāhmaṇas foremost
विप्रपूर्वैः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविप्र (प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया, बहुवचन; ‘विप्र-पूर्व’ = ‘with brāhmaṇas first’; विशेषणम् (यद्वर्णैः)
यद्वर्णैःby whichever varṇas
यद्वर्णैः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया, बहुवचन; ‘यद्-वर्ण’ = ‘which classes/castes’; करण/कर्तृ-सम्बन्धे
पार्थिवसत्तमO best of kings
पार्थिवसत्तम:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधनम्

Bhartṛyajña

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: A king (addressed as pārthiva-sattama)

Scene: A sage (Bhartṛyajña) instructs a king in a quiet assembly: the king seated respectfully, the sage gesturing as he summarizes śrāddha rules for all varṇas.

B
Bhartṛyajña
Ś
Śrāddha
V
Vipra (Brāhmaṇa)
P
Pārthiva (King)

FAQs

Śrāddha is a shared dharmic duty across society, taught in an ordered way while honoring the traditional precedence of brāhmaṇas in ritual.

The instruction is situated within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, though this verse functions as a transition into detailed rules.

It frames śrāddha as to be performed by members of the varṇas, and signals that the general method has been given before moving to particulars.