Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 86

Devanagari script

भर्तृयज्ञ उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा बभूवुर्हृष्टमानसाः । पितरः कव्यमासाद्य प्रहष्टेनांतरात्मना

Transliteration

bhartṛyajña uvāca | tasya tadvacanaṃ śrutvā babhūvurhṛṣṭamānasāḥ | pitaraḥ kavyamāsādya prahaṣṭenāṃtarātmanā

Translation

Bhartṛyajña dit : Ayant entendu ses paroles, les Pitṛs furent joyeux de cœur ; ayant reçu l’oblation qui leur est due (kavya), ils se réjouirent au-dedans d’eux-mêmes.

Word by Word

• भर्तृयज्ञः: Bhartṛyajña (name)
• भर्तृयज्ञः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (determinative proper name); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying 'वचनम्')

• वचनम्: statement, words
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Sambandha (Conjunctive action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): 'having heard'

• बभूवुः: became
• बभूवुः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• हृष्टमानसाः: with delighted minds
• हृष्टमानसाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (हृष् धातु, कृदन्त) + मानस (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (possessive: 'whose minds are delighted'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying implied subject 'पितरः')

• पितरः: the ancestors
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• कव्यम्: funerary offering (to ancestors)
• कव्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आसाद्य: having obtained
• आसाद्य: Sambandha (Conjunctive action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ-√सद् (धातु) → आसाद्य (ल्यप्)
• Form: ल्यप्/क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): 'having obtained/reached'

• प्रहृष्टेन: with greatly delighted
• प्रहृष्टेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: प्र-√हृष् (धातु) → प्रहृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP) पुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; विशेषण (qualifying 'अन्तरात्मना')

• अन्तरात्मना: with inner heart/soul
• अन्तरात्मना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अन्तरात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (descriptive: 'inner self'); पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

Speaker

Bhartṛyajña

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pitṛs, semi-divine ancestral figures, receive kavya offerings; their faces brighten with joy; the narrator Bhartṛyajña is shown recounting the moment.

Characters & Entities

• Bhartṛyajña
• Pitṛs
• Kavya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Properly offered śrāddha (kavya) genuinely ‘reaches’ the Pitṛs, bringing them contentment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified here; the narrative focuses on the efficacy of the rite rather than a location.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse highlights receipt of kavya (śrāddha offering) as the effective outcome of the prescribed practice.